<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X45n0763"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 763 起信论捷要</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 763 起信论捷要</title> <author>明 正远註</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> </editionStmt> <extent>2卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">45</idno>.<idno type="no">763</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2023-05-17 10:23:44 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">起信论捷要</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB04974"> <charName>CBETA CHARACTER CB04974</charName> <mapping cb:dec="988014" type="PUA">U+F136E</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+9E81</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>粗</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[夕/鹿]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15081"> <charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName> <mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping> <mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-11-17T16:29:14"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0367a" n="0367a"/> <lb ed="X" n="0367a01"/> <lb ed="X" n="0367a02"/> <lb ed="X" n="0367a03"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 763-A 起信论捷要序</cb:mulu><head>No. 763-A <lb ed="X" n="0367a04"/><lb ed="R072" n="0001a01"/> 起信论捷要序</head> <lb ed="X" n="0367a05"/> <lb ed="X" n="0367a06"/><lb ed="R072" n="0001a02"/><p xml:id="pX45p0367a0601">夫三界虚伪唯心所作離心则无法離法则无心是 <lb ed="X" n="0367a07"/><lb ed="R072" n="0001a03"/>故真如门中離名字相離言说相離心缘相故<persName>世尊</persName> <lb ed="X" n="0367a08"/><lb ed="R072" n="0001a04"/>涅槃之际拈花示众以显说法者无法可说则知无 <lb ed="X" n="0367a09"/><lb ed="R072" n="0001a05"/>有定法<persName>如来</persName>可说又何假廣藉教乘以成论耶然方 <lb ed="X" n="0367a10"/><lb ed="R072" n="0001a06"/>便门中一事不捨或放光雨花或竖臂屈指或扬眉 <lb ed="X" n="0367a11"/><lb ed="R072" n="0001a07"/>瞬目或謦欬启齿或显或蜜或定或慧均为<persName>佛</persName>事是 <lb ed="X" n="0367a12"/><lb ed="R072" n="0001a08"/>故生灭门中一切语言文字资生业等皆顺正法以 <lb ed="X" n="0367a13"/><lb ed="R072" n="0001a09"/>此观之而论不得不造也论既成顿渐双收譬如大 <lb ed="X" n="0367a14"/><lb ed="R072" n="0001a10"/>海不让小流自非心意识者之所能窥初学展卷若 <lb ed="X" n="0367a15"/><lb ed="R072" n="0001a11"/>对墙壁欲使寻文得義了義忘言而释论之註不得 <lb ed="X" n="0367a16"/><lb ed="R072" n="0001a12"/>不作也註既出各驰<anchor xml:id="nkr_note_add_0367a1601" n="0367a1601"/><anchor xml:id="beg0367a1601" n="0367a1601"/>己<anchor xml:id="end0367a1601"/>解互逞高下从註者不知谁 <lb ed="X" n="0367a17"/><lb ed="R072" n="0001a13"/>是谁非谁深谁浅但随言生解蔓草难除欲去其繁 <lb ed="X" n="0367a18"/><lb ed="R072" n="0001a14"/>饰挈其纲宗即波辨水触烟识火而捷要又不得不 <lb ed="X" n="0367a19"/><lb ed="R072" n="0001a15"/>述也雁门上人从开先昧师得授斯论一月影不出 <lb ed="X" n="0367a20"/><lb ed="R072" n="0001a16"/>户遂成此解可谓文義交彻释如析薪所愿信根众 <lb ed="X" n="0367a21"/><lb ed="R072" n="0001a17"/>生因斯以明论因论而了<persName>如来</persName>根本之義如借路还 <lb ed="X" n="0367a22"/><lb ed="R072" n="0001a18"/>家因指见月庶不负造论者示教利喜令<persName>佛</persName>种不断 <lb ed="X" n="0367a23"/><lb ed="R072" n="0001b01"/>之意不然註者受者俱溺筌罤是为谤<persName>佛</persName>众生。</p> <lb ed="X" n="0367a24"/><lb ed="R072" n="0001b02"/><p xml:id="pX45p0367a2401">万历丙辰春湘洲居士李腾芳题</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0367b" n="0367b"/> <lb ed="X" n="0367b01"/> <lb ed="X" n="0367b02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 763-B 起信论捷要自序</cb:mulu><head>No. 763-B <lb ed="X" n="0367b03"/><lb ed="R072" n="0002a01"/> 起信论捷要自序</head> <lb ed="X" n="0367b04"/> <lb ed="X" n="0367b05"/><lb ed="R072" n="0002a02"/><p xml:id="pX45p0367b0501">余初剃染时辄遊讲席穷历寒暑以研性相宗乘诸 <lb ed="X" n="0367b06"/><lb ed="R072" n="0002a03"/>师虽不作德雲面孔余终如聋人逾百步外聆蚊蚋 <lb ed="X" n="0367b07"/><lb ed="R072" n="0002a04"/>也至戊申冬问法开先师遂针芥相投春秋幾复甲 <lb ed="X" n="0367b08"/><lb ed="R072" n="0002a05"/>寅夏复拈明心见性之旨请益师师命余熟读起信 <lb ed="X" n="0367b09"/><lb ed="R072" n="0002a06"/>论便达斯意余即杜门十馀日力究此论忽尔稍见 <lb ed="X" n="0367b10"/><lb ed="R072" n="0002a07"/>论義如视诸掌然所诠表直令有情朗鉴心性故以 <lb ed="X" n="0367b11"/><lb ed="R072" n="0002a08"/>一心法开真如生灭二门立真如门显不变之体以 <lb ed="X" n="0367b12"/><lb ed="R072" n="0002a09"/>明真妙净性本非迷悟不属凡圣立生灭门显随缘 <lb ed="X" n="0367b13"/><lb ed="R072" n="0002a10"/>之用以明八识心源能现凡圣修证迷悟因果总令 <lb ed="X" n="0367b14"/><lb ed="R072" n="0002a11"/>一切众生洞见自性净妙非相明照心源圆融能现 <lb ed="X" n="0367b15"/><lb ed="R072" n="0002a12"/>至使不堕空有断常见也因以所见乃搦管成註兹 <lb ed="X" n="0367b16"/><lb ed="R072" n="0002a13"/>剞劂以告同志时有客过余曰昔太原藏师长水璇 <lb ed="X" n="0367b17"/><lb ed="R072" n="0002a14"/>师尽阅大藏群典潜神数载始成疏记子何越馀日 <lb ed="X" n="0367b18"/><lb ed="R072" n="0002a15"/>以数千言能释兹论将非以管窥天而蠡测海耶余 <lb ed="X" n="0367b19"/><lb ed="R072" n="0002a16"/>曰不然谛观菩萨立意欲令众生心乐少文而摄多 <lb ed="X" n="0367b20"/><lb ed="R072" n="0002a17"/>義者故造此论今疏记者刻意尽取性相言教以廣 <lb ed="X" n="0367b21"/><lb ed="R072" n="0002a18"/>其義虽法无定故略亦可而廣亦可但学者睹文浩 <lb ed="X" n="0367b22"/><lb ed="R072" n="0002b01"/>荡不免望洋而退奚能符合造论者之本致也余不 <lb ed="X" n="0367b23"/><lb ed="R072" n="0002b02"/>敏仅就论文提挈纲领庶使展卷便见指归虽然受 <lb ed="X" n="0367b24"/><lb ed="R072" n="0002b03"/>解缘别或有因于廣文而取解者亦不妨遍探长水 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0367c" n="0367c"/> <lb ed="X" n="0367c01"/><lb ed="R072" n="0002b04"/>诸师之疏记则余又何敢以为是。</p> <lb ed="X" n="0367c02"/><lb ed="R072" n="0002b05"/><p xml:id="pX45p0367c0201">时 <lb ed="X" n="0367c03" type="honorific"/><lb ed="R072" n="0002b06"/>万历甲寅岁<persName>佛</persName>成道日庐山正远述于石照山房</p></cb:div> <lb ed="X" n="0367c04"/> <lb ed="X" n="0367c05"/> <lb ed="X" n="0367c06"/> <lb ed="X" n="0367c07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">大乘起信论捷要</cb:mulu> <lb ed="X" n="0367c08"/><cb:docNumber>No. 763</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0367c09"/><lb ed="R072" n="0003a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>大乘起信论捷要卷上</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0367c10"/> <lb ed="X" n="0367c11"/><lb ed="R072" n="0003a02"/><byline cb:type="other"><name role="" type="person">马鸣</name>菩萨 造</byline> <lb ed="X" n="0367c12"/><lb ed="R072" n="0003a03"/><byline cb:type="other">真谛三藏 译</byline> <lb ed="X" n="0367c13"/><lb ed="R072" n="0003a04"/><byline cb:type="other">婆首那王子 译语</byline> <lb ed="X" n="0367c14"/><lb ed="R072" n="0003a05"/><byline cb:type="author">明庐山沙门 正远 註</byline> <lb ed="X" n="0367c15"/><lb ed="R072" n="0003a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0367c1501">乘有五乘曰人乘天乘声闻乘菩萨乘<persName>如来</persName>乘此 <lb ed="X" n="0367c16"/><lb ed="R072" n="0003a07"/>言大乘者简非人天声闻之乘直示<persName>如来</persName>乘也故 <lb ed="X" n="0367c17"/><lb ed="R072" n="0003a08"/>论云解释<persName>如来</persName>根本之義使不起人天种子及二 <lb ed="X" n="0367c18"/><lb ed="R072" n="0003a09"/>乘种子唯住<persName>如来</persName>种中正因相应此大乘義总有 <lb ed="X" n="0367c19"/><lb ed="R072" n="0003a10"/>二种一者法二者義法即众生心是心即摄世间 <lb ed="X" n="0367c20"/><lb ed="R072" n="0003a11"/>出世间法依于此心显示摩诃衍義義复有三一 <lb ed="X" n="0367c21"/><lb ed="R072" n="0003a12"/>者体大二者相大三者用大谓竖穷横遍无碍圆 <lb ed="X" n="0367c22"/><lb ed="R072" n="0003a13"/>融当体受名不对小故如涅槃云不因小空名为 <lb ed="X" n="0367c23"/><lb ed="R072" n="0003a14"/>大空涅槃亦尔不因小相名大涅槃复以此心名 <lb ed="X" n="0367c24"/><lb ed="R072" n="0003a15"/>乘者谓从因至果证取体相用故如文云一切诸 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0368a" n="0368a"/> <lb ed="X" n="0368a01"/><lb ed="R072" n="0003a16"/><persName>佛</persName>本所乘故一切菩萨皆乘此法到<persName>如来</persName>地故此 <lb ed="X" n="0368a02"/><lb ed="R072" n="0003a17"/>中能乘是始觉所乘是本觉始本不二名究竟觉 <lb ed="X" n="0368a03"/><lb ed="R072" n="0003a18"/>如梁摄论云乘大性故名为大乘起信者以一切 <lb ed="X" n="0368a04"/><lb ed="R072" n="0003b01"/>众生虽具此大乘之心迷而不觉或信小乘或沉 <lb ed="X" n="0368a05"/><lb ed="R072" n="0003b02"/>外道故菩萨开阐大乘心法起众生大乘正信如 <lb ed="X" n="0368a06"/><lb ed="R072" n="0003b03"/>论云有法能起摩诃衍信根是故应说起谓显发 <lb ed="X" n="0368a07"/><lb ed="R072" n="0003b04"/>信谓忍乐谓以大乘一心显发忍乐名为起信此 <lb ed="X" n="0368a08"/><lb ed="R072" n="0003b05"/>信起时必内由本觉为因外由师教为缘因缘和 <lb ed="X" n="0368a09"/><lb ed="R072" n="0003b06"/>合内外相资故能显发如论云因缘具足者能起 <lb ed="X" n="0368a10"/><lb ed="R072" n="0003b07"/>厌苦之心信有涅槃起信之義亦有二种一者为 <lb ed="X" n="0368a11"/><lb ed="R072" n="0003b08"/>令善根成熟众生堪任不退信故二者为令善根 <lb ed="X" n="0368a12"/><lb ed="R072" n="0003b09"/>微少众生修习信心故无非令一切顿渐众生深 <lb ed="X" n="0368a13"/><lb ed="R072" n="0003b10"/>信一乘心法而十方<persName>佛</persName>土中无二亦无三也论者 <lb ed="X" n="0368a14"/><lb ed="R072" n="0003b11"/>辨别邪正显示真宗故名曰论。</p><p xml:id="pX45p0368a1413" cb:place="inline">问如论云摩诃 <lb ed="X" n="0368a15"/><lb ed="R072" n="0003b12"/>衍法即是众生之心心本是同何有人乘天乘声 <lb ed="X" n="0368a16"/><lb ed="R072" n="0003b13"/>闻乘菩萨乘<persName>如来</persName>乘之别耶答心本无别障有深 <lb ed="X" n="0368a17"/><lb ed="R072" n="0003b14"/>浅如圆觉云发挥无明显出众生五性差别由诸 <lb ed="X" n="0368a18"/><lb ed="R072" n="0003b15"/>众生乘此心法能持五戒故名人乘由乘此心修 <lb ed="X" n="0368a19"/><lb ed="R072" n="0003b16"/>行十善兼除欲漏故名天乘由乘此心断除恼障 <lb ed="X" n="0368a20"/><lb ed="R072" n="0003b17"/>超分段死故名声闻乘由乘此心以二空智勤断 <lb ed="X" n="0368a21"/><lb ed="R072" n="0003b18"/>二障故名菩萨乘由乘此心断尽二障永亡二死 <lb ed="X" n="0368a22"/><lb ed="R072" n="0004a01"/>故名<persName>如来</persName>乘故知在生灭门断障有五性之别而 <lb ed="X" n="0368a23"/><lb ed="R072" n="0004a02"/>真如门岂立凡圣之异耶所以祖师门头见彻于 <lb ed="X" n="0368a24"/><lb ed="R072" n="0004a03"/>此不但不存馀乘若见有<persName>如来</persName>乘者即掷之铁围 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0368b" n="0368b"/> <lb ed="X" n="0368b01"/><lb ed="R072" n="0004a04"/>山外也。</p><p xml:id="pX45p0368b0104" cb:place="inline">问如论云发心具有三种曰信成就发 <lb ed="X" n="0368b02"/><lb ed="R072" n="0004a05"/>心解行发心证发心此中独以起信名题者何也 <lb ed="X" n="0368b03"/><lb ed="R072" n="0004a06"/>答发心最难在信信若成就而三贤解行十圣证 <lb ed="X" n="0368b04"/><lb ed="R072" n="0004a07"/>位如推门落臼故<persName>世尊</persName>说法四十九年诸大弟子 <lb ed="X" n="0368b05"/><lb ed="R072" n="0004a08"/>犹不信自心是<persName>佛</persName>故法花会上放光现瑞出定扬 <lb ed="X" n="0368b06"/><lb ed="R072" n="0004a09"/>德三请三止傍通曲引无非使现前三根直信自 <lb ed="X" n="0368b07"/><lb ed="R072" n="0004a10"/>心是<persName>佛</persName>然三根之众既入信<anchor xml:id="nkr_note_add_0368b0701" n="0368b0701"/><anchor xml:id="beg0368b0701" n="0368b0701"/>已<anchor xml:id="end0368b0701"/><persName>世尊</persName>随即唱灭则 <lb ed="X" n="0368b08"/><lb ed="R072" n="0004a11"/>出世之本怀始惬矣由此而观则信心岂容易生 <lb ed="X" n="0368b09"/><lb ed="R072" n="0004a12"/>乎所以花严云信为道源功德母长养一切诸善 <lb ed="X" n="0368b10"/><lb ed="R072" n="0004a13"/>根断除疑网出爱河开示涅槃无上道。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0368b11"/><lb ed="R072" n="0004a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0368b1101">皈命尽十方最勝业遍知色无碍自在救世大悲者 <lb ed="X" n="0368b12"/><lb ed="R072" n="0004a15"/>及彼身体相法性真如海无量功德藏如实修行等 <lb ed="X" n="0368b13"/><lb ed="R072" n="0004a16"/>为欲令众生除疑捨邪执起大乘正信<persName>佛</persName>种不断故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0368b14"/><lb ed="R072" n="0004a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0368b1401">即宗前敬序分前八句归敬之词後四句叙造论 <lb ed="X" n="0368b15"/><lb ed="R072" n="0004a18"/>之意归敬三宝略有六義一荷恩德二请加护三 <lb ed="X" n="0368b16"/><lb ed="R072" n="0004b01"/>令生信四为式仪五表尊勝六显益物皈命尽十 <lb ed="X" n="0368b17"/><lb ed="R072" n="0004b02"/>方一句贯下法宝僧宝最勝业等三句皈命<persName>佛</persName>宝 <lb ed="X" n="0368b18"/><lb ed="R072" n="0004b03"/>也法性真如海二句皈命法宝也如实修行等一 <lb ed="X" n="0368b19"/><lb ed="R072" n="0004b04"/>句皈命僧宝也其中及彼身体相贯摄<persName>佛</persName>法僧三 <lb ed="X" n="0368b20"/><lb ed="R072" n="0004b05"/>義以显同体三宝也归者是依投趣向義命者总 <lb ed="X" n="0368b21"/><lb ed="R072" n="0004b06"/>御诸根之要人之所护莫此为先擧此无二之命 <lb ed="X" n="0368b22"/><lb ed="R072" n="0004b07"/>以奉无上之尊十方者显所归敬之廣非拘分量 <lb ed="X" n="0368b23"/><lb ed="R072" n="0004b08"/>耳最勝业者即智净相及不思议业相也过小曰 <lb ed="X" n="0368b24"/><lb ed="R072" n="0004b09"/>勝超因曰最以此最勝业用荡尽识心圆成四智 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0368c" n="0368c"/> <lb ed="X" n="0368c01"/><lb ed="R072" n="0004b10"/>故名遍知即心自在以<persName>正遍知</persName>了法即如则大小 <lb ed="X" n="0368c02"/><lb ed="R072" n="0004b11"/>无碍诸根互用故云色无碍自在即法自在然色 <lb ed="X" n="0368c03"/><lb ed="R072" n="0004b12"/>既自在即理如心既自在即智如理智一如心色 <lb ed="X" n="0368c04"/><lb ed="R072" n="0004b13"/>不二即证根本智即名自觉<anchor xml:id="nkr_note_add_0368c0401" n="0368c0401"/><anchor xml:id="beg0368c0401" n="0368c0401"/>己<anchor xml:id="end0368c0401"/>圆复起後得之智 <lb ed="X" n="0368c05"/><lb ed="R072" n="0004b14"/>兴同体之悲普救世苦廣摄有情故名救世大悲 <lb ed="X" n="0368c06"/><lb ed="R072" n="0004b15"/>者即能觉他之意所谓自觉<anchor xml:id="nkr_note_add_0368c0601" n="0368c0601"/><anchor xml:id="beg0368c0601" n="0368c0601"/>己<anchor xml:id="end0368c0601"/>圆能觉他者故名 <lb ed="X" n="0368c07"/><lb ed="R072" n="0004b16"/>曰<persName>佛</persName>虽能自觉觉他皆属智用故即从用归至于 <lb ed="X" n="0368c08"/><lb ed="R072" n="0004b17"/>体故曰及彼身体相既名以智摄归于体而又名 <lb ed="X" n="0368c09"/><lb ed="R072" n="0004b18"/>及彼身者以显智性即色故也且证根本智即是 <lb ed="X" n="0368c10"/><lb ed="R072" n="0005a01"/>证自受用身复起後得之智即是现三类化身耳 <lb ed="X" n="0368c11"/><lb ed="R072" n="0005a02"/>故云及彼身也然據论文即分三身最勝业等二 <lb ed="X" n="0368c12"/><lb ed="R072" n="0005a03"/>句即报身也如文云智性即色故随心能示十方 <lb ed="X" n="0368c13"/><lb ed="R072" n="0005a04"/>世界无量菩萨无量报身各各差别皆无分齐而 <lb ed="X" n="0368c14"/><lb ed="R072" n="0005a05"/>不相妨即如旧註以遍知为意业淸净意即七识 <lb ed="X" n="0368c15"/><lb ed="R072" n="0005a06"/>也既云淸净即转为平等性智然平等性智所现 <lb ed="X" n="0368c16"/><lb ed="R072" n="0005a07"/>之身亦报身也固知以遍知色无碍名报身矣救 <lb ed="X" n="0368c17"/><lb ed="R072" n="0005a08"/>世大悲者即化身也如文云诸<persName>佛</persName><persName>如来</persName>本在因地 <lb ed="X" n="0368c18"/><lb ed="R072" n="0005a09"/>发大慈悲立大誓愿尽欲度脱等众生界亦不限 <lb ed="X" n="0368c19"/><lb ed="R072" n="0005a10"/>劫数尽于未来以对凡夫二乘心所见者名为应 <lb ed="X" n="0368c20"/><lb ed="R072" n="0005a11"/>身固知以救世大悲名化身也及彼身体相即法 <lb ed="X" n="0368c21"/><lb ed="R072" n="0005a12"/>身也乃从报化二身归至法身及彼身者即上二 <lb ed="X" n="0368c22"/><lb ed="R072" n="0005a13"/>身体相二字即法身也以报化二身不離法身故 <lb ed="X" n="0368c23"/><lb ed="R072" n="0005a14"/>何以知体相名法身如文云复次真如自体相者 <lb ed="X" n="0368c24"/><lb ed="R072" n="0005a15"/>从本以来自性满足一切功德等名为<persName>如来</persName>藏亦 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0369a" n="0369a"/> <lb ed="X" n="0369a01"/><lb ed="R072" n="0005a16"/>名<persName>如来</persName>法身固知以体相名法身也法身无相而 <lb ed="X" n="0369a02"/><lb ed="R072" n="0005a17"/>又以相名法身者以此法身是色体故也如文云 <lb ed="X" n="0369a03"/><lb ed="R072" n="0005a18"/>以色性即智故色体无形说名智身以智性即色 <lb ed="X" n="0369a04"/><lb ed="R072" n="0005b01"/>故说名法身遍一切处法性真如海二句法宝也 <lb ed="X" n="0369a05"/><lb ed="R072" n="0005b02"/>亦从体相而名法宝以依体故名法性真如海以 <lb ed="X" n="0369a06"/><lb ed="R072" n="0005b03"/>依相故名无量功德藏如文云一者体大谓一切 <lb ed="X" n="0369a07"/><lb ed="R072" n="0005b04"/>法真如平等不增减故二者相大谓<persName>如来</persName>藏具足 <lb ed="X" n="0369a08"/><lb ed="R072" n="0005b05"/>无量性功德故此真如在有情数中名为<persName>佛</persName>性在 <lb ed="X" n="0369a09"/><lb ed="R072" n="0005b06"/>非情数中名为法性<anchor xml:id="nkr_note_add_0369a0901" n="0369a0901"/><anchor xml:id="beg0369a0901" n="0369a0901"/>已<anchor xml:id="end0369a0901"/>上<persName>佛</persName>宝即<persName>佛</persName>性也此法宝 <lb ed="X" n="0369a10"/><lb ed="R072" n="0005b07"/>即法性也故称法性真如海真如具随缘不变不 <lb ed="X" n="0369a11"/><lb ed="R072" n="0005b08"/>变随缘二義故喩如海以海随风生浪而水性不 <lb ed="X" n="0369a12"/><lb ed="R072" n="0005b09"/>失故也且真如体中虽一法不立不妨具足无量 <lb ed="X" n="0369a13"/><lb ed="R072" n="0005b10"/>称性功德能摄能持故名为藏如实修行等僧宝 <lb ed="X" n="0369a14"/><lb ed="R072" n="0005b11"/>也如实者即信自心体相内熏而修及依诸<persName>佛</persName>所 <lb ed="X" n="0369a15"/><lb ed="R072" n="0005b12"/>说之法而行此指法身菩萨真实而修者简非人 <lb ed="X" n="0369a16"/><lb ed="R072" n="0005b13"/>天小乘诸权位菩萨也<anchor xml:id="nkr_note_add_0369a1601" n="0369a1601"/><anchor xml:id="beg0369a1601" n="0369a1601"/>已<anchor xml:id="end0369a1601"/>上归敬三宝竟此下为 <lb ed="X" n="0369a17"/><lb ed="R072" n="0005b14"/>欲令众生等四句正叙造论之意初二句擧所为 <lb ed="X" n="0369a18"/><lb ed="R072" n="0005b15"/>機以令離过次二句明所得益堪任<persName>佛</persName>果然众生 <lb ed="X" n="0369a19"/><lb ed="R072" n="0005b16"/>根性虽多不出疑而不信者或信而堕邪网者故 <lb ed="X" n="0369a20"/><lb ed="R072" n="0005b17"/>菩萨开示大乘心法多设对治方便使除疑生信 <lb ed="X" n="0369a21"/><lb ed="R072" n="0005b18"/>捨邪从正发起大乘信根安住<persName>如来</persName>种中庶使慧 <lb ed="X" n="0369a22"/><lb ed="R072" n="0006a01"/>命相续永无断绝问归敬者何意先报化而後法 <lb ed="X" n="0369a23"/><lb ed="R072" n="0006a02"/>身也答法身无相难以投敬故先归有相之身而 <lb ed="X" n="0369a24"/><lb ed="R072" n="0006a03"/>摄归无相之体且三贤位但见报化二身微观法 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0369b" n="0369b"/> <lb ed="X" n="0369b01"/><lb ed="R072" n="0006a04"/>身即十地虽渐证法身犹未究竟唯见报身色相 <lb ed="X" n="0369b02"/><lb ed="R072" n="0006a05"/>莊严故知摄用归体穷相即性故先归敬报化而 <lb ed="X" n="0369b03"/><lb ed="R072" n="0006a06"/>後及法身也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0369b04"/><lb ed="R072" n="0006a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0369b0401">论曰有法能起摩诃衍信根是故应说说有五分云 <lb ed="X" n="0369b05"/><lb ed="R072" n="0006a08"/>何为五一者因缘分二者立義分三者解释分四者 <lb ed="X" n="0369b06"/><lb ed="R072" n="0006a09"/>修行信心分五者劝修利益分。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0369b07"/><lb ed="R072" n="0006a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0369b0701">此标一论之大旨也有法二字指论所摄一百部 <lb ed="X" n="0369b08"/><lb ed="R072" n="0006a11"/>大乘之教及本论所诠立義解释修行信心三分 <lb ed="X" n="0369b09"/><lb ed="R072" n="0006a12"/>此大乘之教及本论三分所诠显者即众生真如 <lb ed="X" n="0369b10"/><lb ed="R072" n="0006a13"/>自性也众生虽具此心久迷不返菩萨欲令众生 <lb ed="X" n="0369b11"/><lb ed="R072" n="0006a14"/>圆证此心故以一心法开真如生灭二门使众生 <lb ed="X" n="0369b12"/><lb ed="R072" n="0006a15"/>于真如性中捨生灭因缘起大乘正信能堪能任 <lb ed="X" n="0369b13"/><lb ed="R072" n="0006a16"/>直入<persName>如来</persName>之地以是之故应说此论说有次序故 <lb ed="X" n="0369b14"/><lb ed="R072" n="0006a17"/>列五分一者因缘分即如馀经中序分也二者立 <lb ed="X" n="0369b15"/><lb ed="R072" n="0006a18"/>義分三者解释分四者修行信心分即如馀经中 <lb ed="X" n="0369b16"/><lb ed="R072" n="0006b01"/>正宗分也五者劝修利益分即如馀经中流通分 <lb ed="X" n="0369b17"/><lb ed="R072" n="0006b02"/>也然此五分旨義下文详释兹不繁註。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0369b18"/><lb ed="R072" n="0006b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0369b1801">初说因缘分问曰有何因缘而造此论答曰是因缘 <lb ed="X" n="0369b19"/><lb ed="R072" n="0006b04"/>有八种。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0369b20"/><lb ed="R072" n="0006b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0369b2001">此正释一者因缘分乃本论发起之由也前颂为 <lb ed="X" n="0369b21"/><lb ed="R072" n="0006b06"/>欲令众生除疑捨邪执起大乘正信<persName>佛</persName>种不断故 <lb ed="X" n="0369b22"/><lb ed="R072" n="0006b07"/>未曾指出为何等众生以何等法断除疑网以何 <lb ed="X" n="0369b23"/><lb ed="R072" n="0006b08"/>观门对治邪执解释何義以起正信云何相续令 <lb ed="X" n="0369b24"/><lb ed="R072" n="0006b09"/><persName>佛</persName>种不断故此假设问意答出八种因缘详明前 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0369c" n="0369c"/> <lb ed="X" n="0369c01"/><lb ed="R072" n="0006b10"/>旨八种之義下文自释。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0369c02"/><lb ed="R072" n="0006b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0369c0201">云何为八一者因缘总相所谓为令众生離一切苦 <lb ed="X" n="0369c03"/><lb ed="R072" n="0006b12"/>得究竟乐非求世间名利恭敬故二者为欲解释如 <lb ed="X" n="0369c04"/><lb ed="R072" n="0006b13"/>来根本之義令诸众生正解不谬故三者为令善根 <lb ed="X" n="0369c05"/><lb ed="R072" n="0006b14"/>成熟众生于摩诃衍法堪任不退信故四者为令善 <lb ed="X" n="0369c06"/><lb ed="R072" n="0006b15"/>根微少众生修习信心故五者为示方便消恶业障 <lb ed="X" n="0369c07"/><lb ed="R072" n="0006b16"/>善护其心远離痴慢出邪网故六者为示修习止观 <lb ed="X" n="0369c08"/><lb ed="R072" n="0006b17"/>对治凡夫二乘心过故七者为示专念方便生于<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0369c09"/><lb ed="R072" n="0006b18"/>前必定不退信心故八者为示利益劝修行故有如 <lb ed="X" n="0369c10"/><lb ed="R072" n="0007a01"/>是等因缘所以造论。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0369c11"/><lb ed="R072" n="0007a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0369c1101">总相者总出造论为众生之意一切苦者不过由 <lb ed="X" n="0369c12"/><lb ed="R072" n="0007a03"/>二障苦因能招二死苦果因烦恼障续分段生死 <lb ed="X" n="0369c13"/><lb ed="R072" n="0007a04"/>感业繫苦相因所知障续变易生死与微苦相应 <lb ed="X" n="0369c14"/><lb ed="R072" n="0007a05"/>究竟乐者亦有二義一者无上菩提觉法乐二者 <lb ed="X" n="0369c15"/><lb ed="R072" n="0007a06"/>无上涅槃寂灭乐众生由烦恼障故不得无上涅 <lb ed="X" n="0369c16"/><lb ed="R072" n="0007a07"/>槃寂灭之乐由所知障故不得无上菩提觉法之 <lb ed="X" n="0369c17"/><lb ed="R072" n="0007a08"/>乐菩萨愍此众生廣摄教乘开示方便使众生離 <lb ed="X" n="0369c18"/><lb ed="R072" n="0007a09"/>烦恼所知之苦得涅槃菩提之乐虽普利有情得 <lb ed="X" n="0369c19"/><lb ed="R072" n="0007a10"/>究竟乐自亦不居度生之相故云不取世间名利 <lb ed="X" n="0369c20"/><lb ed="R072" n="0007a11"/>恭敬故然令众生離苦得乐必欲解释<persName>如来</persName>根本 <lb ed="X" n="0369c21"/><lb ed="R072" n="0007a12"/>之義<persName>如来</persName>根本即真如自性也今欲释明为令众 <lb ed="X" n="0369c22"/><lb ed="R072" n="0007a13"/>生深信自性真如直入<persName>如来</persName>果觉至使不堕二乘 <lb ed="X" n="0369c23"/><lb ed="R072" n="0007a14"/>外道故云令诸众生正解不谬故此欲释<persName>如来</persName>根 <lb ed="X" n="0369c24"/><lb ed="R072" n="0007a15"/>本之義正为立義解释二分之缘起也三者为令 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0370a" n="0370a"/> <lb ed="X" n="0370a01"/><lb ed="R072" n="0007a16"/>善根成熟众生堪任不退四者为令善根微少众 <lb ed="X" n="0370a02"/><lb ed="R072" n="0007a17"/>生修习信心总承上令诸众生正解不谬之意善 <lb ed="X" n="0370a03"/><lb ed="R072" n="0007a18"/>根成熟者<anchor xml:id="nkr_note_add_0370a0301" n="0370a0301"/><anchor xml:id="beg0370a0301" n="0370a0301"/>已<anchor xml:id="end0370a0301"/>经一万劫十信满足进入十住正定 <lb ed="X" n="0370a04"/><lb ed="R072" n="0007b01"/>趣中使前信心堪任不退善根微少者未经一万 <lb ed="X" n="0370a05"/><lb ed="R072" n="0007b02"/>劫正信未圆令进修习以满十信故云修习信心 <lb ed="X" n="0370a06"/><lb ed="R072" n="0007b03"/>此二种義正为分别发趣道相之缘起也五者下 <lb ed="X" n="0370a07"/><lb ed="R072" n="0007b04"/>总为善根微少修习信心而设也善根微少者总 <lb ed="X" n="0370a08"/><lb ed="R072" n="0007b05"/>因夙习障重深染邪见故先以方便礼拜忏悔消 <lb ed="X" n="0370a09"/><lb ed="R072" n="0007b06"/>恶业障由障轻故善护其心内離痴慢外出邪网 <lb ed="X" n="0370a10"/><lb ed="R072" n="0007b07"/>次示止義以除凡夫著有之过示观義以对二乘 <lb ed="X" n="0370a11"/><lb ed="R072" n="0007b08"/>耽空之过既超凡小外道始成正信恐有怯不现 <lb ed="X" n="0370a12"/><lb ed="R072" n="0007b09"/>前见<persName>佛</persName>难习止观复示念<persName>佛</persName>法门令此众生随愿 <lb ed="X" n="0370a13"/><lb ed="R072" n="0007b10"/>往生以至不退信心也此三种義正为修习信心 <lb ed="X" n="0370a14"/><lb ed="R072" n="0007b11"/>分之缘起也八者示利益劝修正为劝修利益分 <lb ed="X" n="0370a15"/><lb ed="R072" n="0007b12"/>之缘起也如彼文中廣擧损益劝令修捨总为<g ref="#CB15081">策</g> <lb ed="X" n="0370a16"/><lb ed="R072" n="0007b13"/>成修前诸行也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0370a17"/><lb ed="R072" n="0007b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0370a1701">问曰修多罗中具有此法何须褈说答曰修多罗中 <lb ed="X" n="0370a18"/><lb ed="R072" n="0007b15"/>虽有此法以众生根行不等受解缘别所谓<persName>如来</persName>在 <lb ed="X" n="0370a19"/><lb ed="R072" n="0007b16"/>世众生利根能说之人色心业勝圆音一演异类等 <lb ed="X" n="0370a20"/><lb ed="R072" n="0007b17"/>解则不须论若<persName>如来</persName>灭後或有众生能以自力廣闻 <lb ed="X" n="0370a21"/><lb ed="R072" n="0007b18"/>而取解者或有众生亦以自力少闻而多解者或有 <lb ed="X" n="0370a22"/><lb ed="R072" n="0008a01"/>众生无自心力因于廣论而得解者自有众生复以 <lb ed="X" n="0370a23"/><lb ed="R072" n="0008a02"/>廣论文多为烦心乐总持少文而摄多義能取解者 <lb ed="X" n="0370a24"/><lb ed="R072" n="0008a03"/>如是此论为欲总摄<persName>如来</persName>廣大深法无边義故应说 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0370b" n="0370b"/> <lb ed="X" n="0370b01"/><lb ed="R072" n="0008a04"/>此论。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0370b02"/><lb ed="R072" n="0008a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0370b0201">设此一问正显为令众生離苦得乐非求世间名 <lb ed="X" n="0370b03"/><lb ed="R072" n="0008a06"/>利恭敬故此问答中如文可解但答辞中文分三 <lb ed="X" n="0370b04"/><lb ed="R072" n="0008a07"/>意从修多罗虽有此法下略答要造论之意所谓 <lb ed="X" n="0370b05"/><lb ed="R072" n="0008a08"/><persName>如来</persName>在世下明不须造论以能被之人色心业勝 <lb ed="X" n="0370b06"/><lb ed="R072" n="0008a09"/>所被之機利根深解然色心业勝圆音一演即三 <lb ed="X" n="0370b07"/><lb ed="R072" n="0008a10"/>轮也色即色相轮心即作意轮圆音即音声轮也 <lb ed="X" n="0370b08"/><lb ed="R072" n="0008a11"/>若<persName>如来</persName>灭後下正释前众生根行不等受解缘别 <lb ed="X" n="0370b09"/><lb ed="R072" n="0008a12"/>所以要造论也造论之意虽廣摄众生约機教相 <lb ed="X" n="0370b10"/><lb ed="R072" n="0008a13"/>扣受化益弘重在心要少文而摄多義者故云总 <lb ed="X" n="0370b11"/><lb ed="R072" n="0008a14"/>摄<persName>如来</persName>廣大深法无边義故应造此论。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0370b12"/><lb ed="R072" n="0008a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0370b1201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0370b1201" n="0370b1201"/><anchor xml:id="beg0370b1201" n="0370b1201"/>已<anchor xml:id="end0370b1201"/>说因缘分次说立義分摩诃衍者总说有二种云 <lb ed="X" n="0370b13"/><lb ed="R072" n="0008a16"/>何为二一者法二者義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0370b14"/><lb ed="R072" n="0008a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0370b1401">因缘<anchor xml:id="nkr_note_add_0370b1401" n="0370b1401"/><anchor xml:id="beg0370b1401" n="0370b1401"/>已<anchor xml:id="end0370b1401"/>说则序分竟矣今说立義正明正宗之旨 <lb ed="X" n="0370b15"/><lb ed="R072" n="0008a18"/>立義者即立因缘分中<persName>如来</persName>根本之義根本之義 <lb ed="X" n="0370b16"/><lb ed="R072" n="0008b01"/>即名摩诃衍此摩诃衍有无量義今就心要少文 <lb ed="X" n="0370b17"/><lb ed="R072" n="0008b02"/>而摄多義者总摄无量之義说有二种所谓一者 <lb ed="X" n="0370b18"/><lb ed="R072" n="0008b03"/>法二者義法義之旨下文自释。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0370b19"/><lb ed="R072" n="0008b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0370b1901">所言法者谓众生心是心则摄一切世间出世间法 <lb ed="X" n="0370b20"/><lb ed="R072" n="0008b05"/>依于此心显示摩诃衍義何以故是心真如相即示 <lb ed="X" n="0370b21"/><lb ed="R072" n="0008b06"/>摩诃衍体故是心生灭因缘相能示摩诃衍自体相 <lb ed="X" n="0370b22"/><lb ed="R072" n="0008b07"/>用故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0370b23"/><lb ed="R072" n="0008b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0370b2301">法即众生心者以显即法即心也故自释曰是心 <lb ed="X" n="0370b24"/><lb ed="R072" n="0008b09"/>则摄一切世间出世间法世间即六凡依正之法 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0370c" n="0370c"/> <lb ed="X" n="0370c01"/><lb ed="R072" n="0008b10"/>出世间即四圣智理之法诚谓一切因果世界微 <lb ed="X" n="0370c02"/><lb ed="R072" n="0008b11"/>尘因心成体也以此妙心体相无碍染净同依随 <lb ed="X" n="0370c03"/><lb ed="R072" n="0008b12"/>流返流唯转此心是故若随染成于不觉则摄世 <lb ed="X" n="0370c04"/><lb ed="R072" n="0008b13"/>间之法若随返流之始觉及不变之本觉则摄出 <lb ed="X" n="0370c05"/><lb ed="R072" n="0008b14"/>世间之法虽明此心摄尽世出世法犹借生灭门 <lb ed="X" n="0370c06"/><lb ed="R072" n="0008b15"/>显未极一心之妙故下即示三大之義以尽其蕴 <lb ed="X" n="0370c07"/><lb ed="R072" n="0008b16"/>以显即心之体真妙净性了无一法但相用中则 <lb ed="X" n="0370c08"/><lb ed="R072" n="0008b17"/>摄一切法耳依于此心者以明心外无義也此心 <lb ed="X" n="0370c09"/><lb ed="R072" n="0008b18"/>具空与不空不变随缘之義若约真空不变之体 <lb ed="X" n="0370c10"/><lb ed="R072" n="0009a01"/>凡圣不立因果双泯故曰是心真如相即示摩诃 <lb ed="X" n="0370c11"/><lb ed="R072" n="0009a02"/>衍体故如楞严云本觉明心先非水火若约不空 <lb ed="X" n="0370c12"/><lb ed="R072" n="0009a03"/>随缘之用凡圣皆现因果互存故曰是心生灭因 <lb ed="X" n="0370c13"/><lb ed="R072" n="0009a04"/>缘相能示摩诃衍自体相用故如楞严云汝以空 <lb ed="X" n="0370c14"/><lb ed="R072" n="0009a05"/>明则有空现若俱发明则有俱现然真如相是不 <lb ed="X" n="0370c15"/><lb ed="R072" n="0009a06"/>起门不起不因起门而立故独言体生灭因缘是 <lb ed="X" n="0370c16"/><lb ed="R072" n="0009a07"/>起动门不離不起门而起动起含不起故名自体 <lb ed="X" n="0370c17"/><lb ed="R072" n="0009a08"/>相用。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0370c18"/><lb ed="R072" n="0009a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0370c1801">所言義者则有三种云何为三一者体大谓一切法 <lb ed="X" n="0370c19"/><lb ed="R072" n="0009a10"/>真如平等不增减故二者相大谓<persName>如来</persName>藏具足无量 <lb ed="X" n="0370c20"/><lb ed="R072" n="0009a11"/>性功德故三者用大能生一切世间出世间善因果 <lb ed="X" n="0370c21"/><lb ed="R072" n="0009a12"/>故一切诸<persName>佛</persName>本所乘故一切菩萨皆乘此法到<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0370c22"/><lb ed="R072" n="0009a13"/>地故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0370c23"/><lb ed="R072" n="0009a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0370c2301">上虽显示自体相用此正释其義也一者体大以 <lb ed="X" n="0370c24"/><lb ed="R072" n="0009a15"/>此心体能为凡圣之依虽一法不立非落断空乃 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0371a" n="0371a"/> <lb ed="X" n="0371a01"/><lb ed="R072" n="0009a16"/>如是空義以一切法无有可遣悉皆真故亦无可 <lb ed="X" n="0371a02"/><lb ed="R072" n="0009a17"/>立皆同如故故云一切法即是真如既诸法即如 <lb ed="X" n="0371a03"/><lb ed="R072" n="0009a18"/>心色不二能所双消故云平等不增减故二者相 <lb ed="X" n="0371a04"/><lb ed="R072" n="0009b01"/>大显此心相能现凡圣染净之法虽万法皆现不 <lb ed="X" n="0371a05"/><lb ed="R072" n="0009b02"/>落于有乃如<anchor xml:id="nkr_note_orig_0371001" n="0371001"/>实不空之義以一切功德依心而住 <lb ed="X" n="0371a06"/><lb ed="R072" n="0009b03"/>故云<persName>如来</persName>藏全体即心故名性功德三者用大显 <lb ed="X" n="0371a07"/><lb ed="R072" n="0009b04"/>此心用能成凡圣因果之法称此用大现报化二 <lb ed="X" n="0371a08"/><lb ed="R072" n="0009b05"/>身成熟有情善根故云能生一切世间出世间善 <lb ed="X" n="0371a09"/><lb ed="R072" n="0009b06"/>因果故世间善即人天小乘因果法也出世间善 <lb ed="X" n="0371a10"/><lb ed="R072" n="0009b07"/>即三贤行解十圣智理幷<persName>如来</persName>後得智之善也不 <lb ed="X" n="0371a11"/><lb ed="R072" n="0009b08"/>善之法虽不離心以违真故非其用也<anchor xml:id="nkr_note_add_0371a1101" n="0371a1101"/><anchor xml:id="beg0371a1101" n="0371a1101"/>已<anchor xml:id="end0371a1101"/>上法義 <lb ed="X" n="0371a12"/><lb ed="R072" n="0009b09"/>皆名心性之大此下正显乘義乘者具从因至果 <lb ed="X" n="0371a13"/><lb ed="R072" n="0009b10"/>从果向因二義谓果人<anchor xml:id="nkr_note_add_0371a1301" n="0371a1301"/><anchor xml:id="beg0371a1301" n="0371a1301"/>已<anchor xml:id="end0371a1301"/>乘真如体相而证法身 <lb ed="X" n="0371a14"/><lb ed="R072" n="0009b11"/>复乘真如之用现报化二身廣利有情故云一切 <lb ed="X" n="0371a15"/><lb ed="R072" n="0009b12"/>诸<persName>佛</persName>本所乘故因人亦乘真如体相为内因熏习 <lb ed="X" n="0371a16"/><lb ed="R072" n="0009b13"/>渐证法身复乘真如之用为外缘修持以觉有情 <lb ed="X" n="0371a17"/><lb ed="R072" n="0009b14"/>故云一切菩萨皆乘此法到<persName>如来</persName>地故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0371a18"/><lb ed="R072" n="0009b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0371a1801"><anchor xml:id="nkr_note_add_0371a1801" n="0371a1801"/><anchor xml:id="beg0371a1801" n="0371a1801"/>已<anchor xml:id="end0371a1801"/>说立義分次说解释分解释有三种云何为三一 <lb ed="X" n="0371a19"/><lb ed="R072" n="0009b16"/>者显示正義二者对治邪执三者分别发趣道相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0371a20"/><lb ed="R072" n="0009b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0371a2001">上立義分中总标<persName>如来</persName>根本之義此正解释也一 <lb ed="X" n="0371a21"/><lb ed="R072" n="0009b18"/>切众生不能得成无上菩提乃至别成小乘外道 <lb ed="X" n="0371a22"/><lb ed="R072" n="0010a01"/>者皆由真妄不分妄执难除所以错乱修习不成 <lb ed="X" n="0371a23"/><lb ed="R072" n="0010a02"/>圣果故此解释三种正路令修行者先明正義以 <lb ed="X" n="0371a24"/><lb ed="R072" n="0010a03"/>辨真如生灭二门次治邪执以除我法二见至于 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0371b" n="0371b"/> <lb ed="X" n="0371b01"/><lb ed="R072" n="0010a04"/>分别发心之始趋向之终以明位次发心修进依 <lb ed="X" n="0371b02"/><lb ed="R072" n="0010a05"/>此三義庶使不遭歧径直入<persName>如来</persName>果海也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0371b03"/><lb ed="R072" n="0010a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0371b0301">显示正義者依一心法有二种门云何为二一者心 <lb ed="X" n="0371b04"/><lb ed="R072" n="0010a07"/>真如门二者心生灭门是二种门皆各总摄一切法 <lb ed="X" n="0371b05"/><lb ed="R072" n="0010a08"/>此義云何以是二门不相離故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0371b06"/><lb ed="R072" n="0010a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0371b0601">依一心法具真如生灭二门者正释前是心则摄 <lb ed="X" n="0371b07"/><lb ed="R072" n="0010a10"/>一切世间出世间法依于此心显示摩诃衍義心 <lb ed="X" n="0371b08"/><lb ed="R072" n="0010a11"/>真如门者即解是心真如相即示摩诃衍体故心 <lb ed="X" n="0371b09"/><lb ed="R072" n="0010a12"/>生灭门者即释是心生灭因缘相能示摩诃衍自 <lb ed="X" n="0371b10"/><lb ed="R072" n="0010a13"/>体相用故真如生灭皆言门者以一心上具通摄 <lb ed="X" n="0371b11"/><lb ed="R072" n="0010a14"/>出入二義通摄義者以真无别体即妄之体而名 <lb ed="X" n="0371b12"/><lb ed="R072" n="0010a15"/>真故云幻妄称相其性真为妙觉明体妄无别用 <lb ed="X" n="0371b13"/><lb ed="R072" n="0010a16"/>全智之用而名妄故云妙觉明心既称为妄云何 <lb ed="X" n="0371b14"/><lb ed="R072" n="0010a17"/>有因出入義者众生迷时出真如门入生灭门故 <lb ed="X" n="0371b15"/><lb ed="R072" n="0010a18"/>云偝觉合尘悟时出生灭门入真如门故云灭尘 <lb ed="X" n="0371b16"/><lb ed="R072" n="0010b01"/>合觉此二门皆各摄一切法者以其二门不相離 <lb ed="X" n="0371b17"/><lb ed="R072" n="0010b02"/>故以真如门是染净通相通相之外无别染净故 <lb ed="X" n="0371b18"/><lb ed="R072" n="0010b03"/>得总摄一切诸法生灭门者别显染净染净之法 <lb ed="X" n="0371b19"/><lb ed="R072" n="0010b04"/>无所不该故亦总摄一切诸法一切法者即十八 <lb ed="X" n="0371b20"/><lb ed="R072" n="0010b05"/>界法也此十八界法在真如门摄一相一味俱名 <lb ed="X" n="0371b21"/><lb ed="R072" n="0010b06"/>真空以根性尘性周遍法界故在生门摄名三细 <lb ed="X" n="0371b22"/><lb ed="R072" n="0010b07"/>六粗在灭门摄名智净相及不思议相虽有染净 <lb ed="X" n="0371b23"/><lb ed="R072" n="0010b08"/>之别总不出依一心而立如楞严云殊不能知生 <lb ed="X" n="0371b24"/><lb ed="R072" n="0010b09"/>灭去来本<persName>如来</persName>藏常住妙明不动周圆妙真如性 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0371c" n="0371c"/> <lb ed="X" n="0371c01"/><lb ed="R072" n="0010b10"/>则知二门不相離故各摄一切法明矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0371c02"/><lb ed="R072" n="0010b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0371c0201">心真如者即是一法界大总相法门体所谓心性不 <lb ed="X" n="0371c03"/><lb ed="R072" n="0010b12"/>生不灭一切诸法唯依妄念而有差别若離心念则 <lb ed="X" n="0371c04"/><lb ed="R072" n="0010b13"/>无一切境界之相是故一切法从本<anchor xml:id="nkr_note_add_0371c0401" n="0371c0401"/><anchor xml:id="beg0371c0401" n="0371c0401"/>已<anchor xml:id="end0371c0401"/>来離言说相 <lb ed="X" n="0371c05"/><lb ed="R072" n="0010b14"/>離名字相離心缘相毕竟平等无有变异不可破壞 <lb ed="X" n="0371c06"/><lb ed="R072" n="0010b15"/>唯是一心故名真如以一切言说假名无实但随妄 <lb ed="X" n="0371c07"/><lb ed="R072" n="0010b16"/>念不可得故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0371c08"/><lb ed="R072" n="0010b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0371c0801">此正释真如门也以真如性中心色互融空有平 <lb ed="X" n="0371c09"/><lb ed="R072" n="0010b18"/>等故谓一法界理事圆摄染净通依故谓大总相 <lb ed="X" n="0371c10"/><lb ed="R072" n="0011a01"/>法门体據中边论云法界者圣法因義故也谓依 <lb ed="X" n="0371c11"/><lb ed="R072" n="0011a02"/>生圣法故云法界大总相者谓总一切法持无量 <lb ed="X" n="0371c12"/><lb ed="R072" n="0011a03"/>義也法门者圣智通遊之谓也体者以为一切法 <lb ed="X" n="0371c13"/><lb ed="R072" n="0011a04"/>之依也总谓真如自性为净法之因诸圣共止之 <lb ed="X" n="0371c14"/><lb ed="R072" n="0011a05"/>域也如圆觉云有大陀罗尼门名为圆觉流出一 <lb ed="X" n="0371c15"/><lb ed="R072" n="0011a06"/>切淸净真如菩提涅槃及波罗蜜教授菩萨所谓 <lb ed="X" n="0371c16"/><lb ed="R072" n="0011a07"/>心性不生不灭者复释一法界大总相之意若有 <lb ed="X" n="0371c17"/><lb ed="R072" n="0011a08"/>生灭则有住异之别寧得为一为大由心性本净 <lb ed="X" n="0371c18"/><lb ed="R072" n="0011a09"/>随妄不生约治不灭世间不破出世间不尽故谓 <lb ed="X" n="0371c19"/><lb ed="R072" n="0011a10"/>一法界大总相也谓一切诸法下返显心性本无 <lb ed="X" n="0371c20"/><lb ed="R072" n="0011a11"/>生灭以一切法唯依妄念而有差别固知真性无 <lb ed="X" n="0371c21"/><lb ed="R072" n="0011a12"/>生唯妄而现若離妄念则法自如所谓诸法本闲 <lb ed="X" n="0371c22"/><lb ed="R072" n="0011a13"/>而人自闹若離病眼空不生花是故下结显心性 <lb ed="X" n="0371c23"/><lb ed="R072" n="0011a14"/>本净離诸名相也然名字言说相即上一切法也 <lb ed="X" n="0371c24"/><lb ed="R072" n="0011a15"/>心缘相即上唯依妄念也以一切法唯依妄念而 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0372a" n="0372a"/> <lb ed="X" n="0372a01"/><lb ed="R072" n="0011a16"/>有差别真如性中了不可得是故皆離既離名字 <lb ed="X" n="0372a02"/><lb ed="R072" n="0011a17"/>言说差别之相故云平等離心缘生灭之相故云 <lb ed="X" n="0372a03"/><lb ed="R072" n="0011a18"/>无有变易破壞三相既離差别亦遣纯一真精如 <lb ed="X" n="0372a04"/><lb ed="R072" n="0011b01"/>实觉性故云唯是一心故名真如前文所谓一法 <lb ed="X" n="0372a05"/><lb ed="R072" n="0011b02"/>界大总相法门体心性不生不灭于此见矣以一 <lb ed="X" n="0372a06"/><lb ed="R072" n="0011b03"/>切言说下释明離此三相之意以言说名字皆无 <lb ed="X" n="0372a07"/><lb ed="R072" n="0011b04"/>是体但随妄念心缘而立妄亦无体了不可得所 <lb ed="X" n="0372a08"/><lb ed="R072" n="0011b05"/>以真如体中悉皆離故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0372a09"/><lb ed="R072" n="0011b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0372a0901">言真如者亦无有相谓言说之极因言遣言此真如 <lb ed="X" n="0372a10"/><lb ed="R072" n="0011b07"/>体无有可遣以一切法悉皆真故亦无可立以一切 <lb ed="X" n="0372a11"/><lb ed="R072" n="0011b08"/>法皆同如故当知一切法不可说不可念故名为真 <lb ed="X" n="0372a12"/><lb ed="R072" n="0011b09"/>如。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0372a13"/><lb ed="R072" n="0011b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0372a1301">因上言離名字言说等相以显真如无相至此复 <lb ed="X" n="0372a14"/><lb ed="R072" n="0011b11"/>释云言真如者亦无有相以言妄显真似有真如 <lb ed="X" n="0372a15"/><lb ed="R072" n="0011b12"/>名言若離于妄真亦不存虽言说之极因言遣言 <lb ed="X" n="0372a16"/><lb ed="R072" n="0011b13"/>故真如之名言亦遣而真如之体卓然独存故云 <lb ed="X" n="0372a17"/><lb ed="R072" n="0011b14"/>此真如体无有可遣以一切法悉皆真故法既即 <lb ed="X" n="0372a18"/><lb ed="R072" n="0011b15"/>真故无可遣也虽一切法皆不可遣亦无一法以 <lb ed="X" n="0372a19"/><lb ed="R072" n="0011b16"/>当情量故曰亦无可立以一切法皆同如故法既 <lb ed="X" n="0372a20"/><lb ed="R072" n="0011b17"/>本如故无可立也然不可遣不落于断亦不可立 <lb ed="X" n="0372a21"/><lb ed="R072" n="0011b18"/>不堕于常断常既離始名真如当知一切法下总 <lb ed="X" n="0372a22"/><lb ed="R072" n="0012a01"/>结成上義也意谓真如无相名言俱遣诸法本如 <lb ed="X" n="0372a23"/><lb ed="R072" n="0012a02"/>了无情量欲令学大乘者通达斯義故曰当知一 <lb ed="X" n="0372a24"/><lb ed="R072" n="0012a03"/>切法不可说不可念故名为真如不可说者即令 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0372b" n="0372b"/> <lb ed="X" n="0372b01"/><lb ed="R072" n="0012a04"/>離名字言说之相不可念者即令離心缘相也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0372b02"/><lb ed="R072" n="0012a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0372b0201">问曰若如是義者诸众生等云何随顺而能得入答 <lb ed="X" n="0372b03"/><lb ed="R072" n="0012a06"/>曰若知一切法虽说无有能说可说虽念亦无能念 <lb ed="X" n="0372b04"/><lb ed="R072" n="0012a07"/>可念是名随顺若離于念名为得入。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0372b05"/><lb ed="R072" n="0012a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0372b0501"><anchor xml:id="nkr_note_add_0372b0501" n="0372b0501"/><anchor xml:id="beg0372b0501" n="0372b0501"/>已<anchor xml:id="end0372b0501"/>上释明<persName>如来</persName>根本之義此一问答正令众生正 <lb ed="X" n="0372b06"/><lb ed="R072" n="0012a09"/>解不谬故若如是義者指上真如心性離言说等 <lb ed="X" n="0372b07"/><lb ed="R072" n="0012a10"/>相乃至一切法不可说不可念故名为真如意谓 <lb ed="X" n="0372b08"/><lb ed="R072" n="0012a11"/>如此之義云何而能随顺得入随顺者方便观也 <lb ed="X" n="0372b09"/><lb ed="R072" n="0012a12"/>得入者正观也真如既離言说心念当以離言说 <lb ed="X" n="0372b10"/><lb ed="R072" n="0012a13"/>处会绝妄念处入故曰虽说无有能说可说虽念 <lb ed="X" n="0372b11"/><lb ed="R072" n="0012a14"/>亦无能念可念是名随顺既无能所言说则随真 <lb ed="X" n="0372b12"/><lb ed="R072" n="0012a15"/>如一切法不可说故既无能所念相则顺真如一 <lb ed="X" n="0372b13"/><lb ed="R072" n="0012a16"/>切法不可念故虽不住能说所说能念所念犹是 <lb ed="X" n="0372b14"/><lb ed="R072" n="0012a17"/>方便观智心念未空<anchor xml:id="nkr_note_add_0372b1401" n="0372b1401"/><anchor xml:id="beg0372b1401" n="0372b1401"/>但<anchor xml:id="end0372b1401"/>名随顺必以正观当前念 <lb ed="X" n="0372b15"/><lb ed="R072" n="0012a18"/>相自離始能得入真如性中故云若離于念名为 <lb ed="X" n="0372b16"/><lb ed="R072" n="0012b01"/>得入離念得入之旨尽在下文觉義中显。</p><p xml:id="pX45p0372b1617" cb:place="inline">问此 <lb ed="X" n="0372b17"/><lb ed="R072" n="0012b02"/>明真如自性何故言一切法離言说等相答以明 <lb ed="X" n="0372b18"/><lb ed="R072" n="0012b03"/><persName>如来</persName>根本之義显性相不殊之旨也小乘观智以 <lb ed="X" n="0372b19"/><lb ed="R072" n="0012b04"/>性外有相相外有性此大乘法门即性即相即相 <lb ed="X" n="0372b20"/><lb ed="R072" n="0012b05"/>即性本无二体如法花云是法住法位世间相常 <lb ed="X" n="0372b21"/><lb ed="R072" n="0012b06"/>住若以相外求性是撥波觅水離响索声也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0372b22"/><lb ed="R072" n="0012b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0372b2201">复次真如者依言说分别有二种義云何为二一者 <lb ed="X" n="0372b23"/><lb ed="R072" n="0012b08"/>如实空以能究竟显实故二者如实不空以有自体 <lb ed="X" n="0372b24"/><lb ed="R072" n="0012b09"/>具足无漏性功德故。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0372c" n="0372c"/> <lb ed="X" n="0372c01"/><lb ed="R072" n="0012b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0372c0101"><anchor xml:id="nkr_note_add_0372c0101" n="0372c0101"/><anchor xml:id="beg0372c0101" n="0372c0101"/>已<anchor xml:id="end0372c0101"/>上離言说等相以显真如之体此依言说分别 <lb ed="X" n="0372c02"/><lb ed="R072" n="0012b11"/>以明真如之義但为依言生解不可随言执取也 <lb ed="X" n="0372c03"/><lb ed="R072" n="0012b12"/>義有二种即上自体相用也即体而名如实空即 <lb ed="X" n="0372c04"/><lb ed="R072" n="0012b13"/>相用而名如实不空亦承上不可遣不可立而有 <lb ed="X" n="0372c05"/><lb ed="R072" n="0012b14"/>此二种之義既不可立即如实空義不可遣即如 <lb ed="X" n="0372c06"/><lb ed="R072" n="0012b15"/>实不空義空名如实者以能究竟诸法皆是真空 <lb ed="X" n="0372c07"/><lb ed="R072" n="0012b16"/>实相非同妄性无体也名如实不空者以一切净 <lb ed="X" n="0372c08"/><lb ed="R072" n="0012b17"/>法虽同体空寂不妨成办无量性功德故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0372c09"/><lb ed="R072" n="0012b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0372c0901">所言空者从本<anchor xml:id="nkr_note_add_0372c0901" n="0372c0901"/><anchor xml:id="beg0372c0901" n="0372c0901"/>已<anchor xml:id="end0372c0901"/>来一切染法不相应故谓離一切 <lb ed="X" n="0372c10"/><lb ed="R072" n="0013a01"/>法差别之相以无虚妄心念故当知真如自性非有 <lb ed="X" n="0372c11"/><lb ed="R072" n="0013a02"/>相非无相非非有相非非无相非有无俱相非一相 <lb ed="X" n="0372c12"/><lb ed="R072" n="0013a03"/>非异相非非一相非非异相非一异俱相乃至总说 <lb ed="X" n="0372c13"/><lb ed="R072" n="0013a04"/>依一切众生以有妄心念念分别皆不相应故说为 <lb ed="X" n="0372c14"/><lb ed="R072" n="0013a05"/>空若離妄心实无可空故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0372c15"/><lb ed="R072" n="0013a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0372c1501">所言空者明真如体中離一切相也以从本<anchor xml:id="nkr_note_add_0372c1501" n="0372c1501"/><anchor xml:id="beg0372c1501" n="0372c1501"/>已<anchor xml:id="end0372c1501"/>来 <lb ed="X" n="0372c16"/><lb ed="R072" n="0013a07"/>自性淸净与一切染法体不相循一切染法唯依 <lb ed="X" n="0372c17"/><lb ed="R072" n="0013a08"/>妄念而有此真空体中绝无妄念故一切差别之 <lb ed="X" n="0372c18"/><lb ed="R072" n="0013a09"/>相悉皆離故当知下详明離一切法差别之相乃 <lb ed="X" n="0372c19"/><lb ed="R072" n="0013a10"/>至总说下正显以无虚妄心念然一切法差别之 <lb ed="X" n="0372c20"/><lb ed="R072" n="0013a11"/>相不出有无一异即外道之所执也以有妄心念 <lb ed="X" n="0372c21"/><lb ed="R072" n="0013a12"/>念分别乃凡夫以为自性即小乘不能净也此如 <lb ed="X" n="0372c22"/><lb ed="R072" n="0013a13"/>实理中超诸凡外幷小乘法唯真无妄是故皆非 <lb ed="X" n="0372c23"/><lb ed="R072" n="0013a14"/>总显真空体中離心意意识绝凡圣伎俩也若離 <lb ed="X" n="0372c24"/><lb ed="R072" n="0013a15"/>妄心下正释如实之義以显空诸所有而真空之 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0373a" n="0373a"/> <lb ed="X" n="0373a01"/><lb ed="R072" n="0013a16"/>体实不空也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0373a02"/><lb ed="R072" n="0013a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0373a0201">所言不空者<anchor xml:id="nkr_note_add_0373a0201" n="0373a0201"/><anchor xml:id="beg0373a0201" n="0373a0201"/>已<anchor xml:id="end0373a0201"/>显法体空无妄故即是真心常恒不 <lb ed="X" n="0373a03"/><lb ed="R072" n="0013a18"/>变净法满足则名不空亦无有相可取以離念境界 <lb ed="X" n="0373a04"/><lb ed="R072" n="0013b01"/>唯证相应故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0373a05"/><lb ed="R072" n="0013b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0373a0501">言不空者显真如相用之中即一切法也虽具足 <lb ed="X" n="0373a06"/><lb ed="R072" n="0013b03"/>诸法亦不離真空之体故云<anchor xml:id="nkr_note_add_0373a0601" n="0373a0601"/><anchor xml:id="beg0373a0601" n="0373a0601"/>已<anchor xml:id="end0373a0601"/>显法体空无妄故 <lb ed="X" n="0373a07"/><lb ed="R072" n="0013b04"/>即是真心常恒不变净法满足由依此常恒不变 <lb ed="X" n="0373a08"/><lb ed="R072" n="0013b05"/>之真心净法满足始成如实不空之義前文所谓 <lb ed="X" n="0373a09"/><lb ed="R072" n="0013b06"/>自体具足无漏性功德故也虽净法满足亦无净 <lb ed="X" n="0373a10"/><lb ed="R072" n="0013b07"/>相可取以離念境界唯证相应故然有念则攀缘 <lb ed="X" n="0373a11"/><lb ed="R072" n="0013b08"/>诸法既无能念寧有所取<anchor xml:id="nkr_note_add_0373a1101" n="0373a1101"/><anchor xml:id="beg0373a1101" n="0373a1101"/>但<anchor xml:id="end0373a1101"/>智与理合唯证相应 <lb ed="X" n="0373a12"/><lb ed="R072" n="0013b09"/>其实无有能证所证也此真如门文分二段理实 <lb ed="X" n="0373a13"/><lb ed="R072" n="0013b10"/>一揆前显真如之理故名一法界大总相法门体 <lb ed="X" n="0373a14"/><lb ed="R072" n="0013b11"/>此明真如之義故开二种之空然理外无義则一 <lb ed="X" n="0373a15"/><lb ed="R072" n="0013b12"/>法界大总相法门摄空与不空之二義義外无理 <lb ed="X" n="0373a16"/><lb ed="R072" n="0013b13"/>则空与不空归一法界大总相法门之体義中如 <lb ed="X" n="0373a17"/><lb ed="R072" n="0013b14"/>实之空即空<persName>如来</persName>藏如实不空即不空<persName>如来</persName>藏此 <lb ed="X" n="0373a18"/><lb ed="R072" n="0013b15"/>二种義既归一法界大总相法门体则一法界大 <lb ed="X" n="0373a19"/><lb ed="R072" n="0013b16"/>总相法门即空不空<persName>如来</persName>藏也固知即空而不空 <lb ed="X" n="0373a20"/><lb ed="R072" n="0013b17"/>不空而空二边不立中道亦泯方尽真如妙旨如 <lb ed="X" n="0373a21"/><lb ed="R072" n="0013b18"/>来根本之義始极矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0373a22"/><lb ed="R072" n="0014a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0373a2201">心生灭者依<persName>如来</persName>藏故有生灭心所谓不生不灭与 <lb ed="X" n="0373a23"/><lb ed="R072" n="0014a02"/>生灭和合非一非异名为阿赖耶识此识有二种義 <lb ed="X" n="0373a24"/><lb ed="R072" n="0014a03"/>能摄一切法生一切法云何为二一者觉義二者不 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0373b" n="0373b"/> <lb ed="X" n="0373b01"/><lb ed="R072" n="0014a04"/>觉義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0373b02"/><lb ed="R072" n="0014a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0373b0201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0373b0201" n="0373b0201"/><anchor xml:id="beg0373b0201" n="0373b0201"/>已<anchor xml:id="end0373b0201"/>上真如门者非染非净非生非灭本来平等性 <lb ed="X" n="0373b03"/><lb ed="R072" n="0014a06"/>无差别众生即涅槃不待灭也凡夫弥勒同一际 <lb ed="X" n="0373b04"/><lb ed="R072" n="0014a07"/>也此生灭门有迷有悟有修有证有智有识明理 <lb ed="X" n="0373b05"/><lb ed="R072" n="0014a08"/>有事然生门依不觉故转智成识迷理逐事灭门 <lb ed="X" n="0373b06"/><lb ed="R072" n="0014a09"/>依始觉故转识成智达事即理然前示真如门以 <lb ed="X" n="0373b07"/><lb ed="R072" n="0014a10"/>令修大乘者先见自性淸净终无一物此明生灭 <lb ed="X" n="0373b08"/><lb ed="R072" n="0014a11"/>门亦使明了自心随业发现既见性而明心则理 <lb ed="X" n="0373b09"/><lb ed="R072" n="0014a12"/>事圆融成<persName>佛</persName>之能事毕矣是心生灭依<persName>如来</persName>藏故 <lb ed="X" n="0373b10"/><lb ed="R072" n="0014a13"/>有生灭者以显染净无体依心而立谓不生灭心 <lb ed="X" n="0373b11"/><lb ed="R072" n="0014a14"/>因无明风动作生灭故说生灭心依不生灭心也 <lb ed="X" n="0373b12"/><lb ed="R072" n="0014a15"/>然三细六粗之生依<persName>如来</persName>藏者所谓以色空相倾 <lb ed="X" n="0373b13"/><lb ed="R072" n="0014a16"/>相夺于<persName>如来</persName>藏而<persName>如来</persName>藏随为色空周遍法界是 <lb ed="X" n="0373b14"/><lb ed="R072" n="0014a17"/>故于中风动空澄日明雲暗然始觉及究竟觉之 <lb ed="X" n="0373b15"/><lb ed="R072" n="0014a18"/>灭依<persName>如来</persName>藏者所谓以妙明不灭不生合<persName>如来</persName>藏 <lb ed="X" n="0373b16"/><lb ed="R072" n="0014b01"/>而<persName>如来</persName>藏唯妙觉明圆照法界是故于中一为无 <lb ed="X" n="0373b17"/><lb ed="R072" n="0014b02"/>量无量为一固知生灭凡圣智用虽殊总不離如 <lb ed="X" n="0373b18"/><lb ed="R072" n="0014b03"/>来藏所现也所谓下正释生灭心依<persName>如来</persName>藏也不 <lb ed="X" n="0373b19"/><lb ed="R072" n="0014b04"/>生不灭即<persName>如来</persName>藏<persName>如来</persName>藏自性淸净心动作生灭 <lb ed="X" n="0373b20"/><lb ed="R072" n="0014b05"/>不相離故故名和合非一非异名为阿赖耶识名 <lb ed="X" n="0373b21"/><lb ed="R072" n="0014b06"/>非一者以真妄之体本不相循故名非异者以真 <lb ed="X" n="0373b22"/><lb ed="R072" n="0014b07"/>妄随缘自相和合故又非一者以生灭识灭尽之 <lb ed="X" n="0373b23"/><lb ed="R072" n="0014b08"/>时此藏识之体实自不灭则離断过又非异者以 <lb ed="X" n="0373b24"/><lb ed="R072" n="0014b09"/>无明风熏动之时此藏识海随起识浪则離常过 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0373c" n="0373c"/> <lb ed="X" n="0373c01"/><lb ed="R072" n="0014b10"/>離此二边故非一异阿赖耶识翻云藏识以其具 <lb ed="X" n="0373c02"/><lb ed="R072" n="0014b11"/>能藏所藏我爱执藏故也此识既真妄和合即依 <lb ed="X" n="0373c03"/><lb ed="R072" n="0014b12"/>真则摄一切法归成自性得觉義之名依妄则生 <lb ed="X" n="0373c04"/><lb ed="R072" n="0014b13"/>一切法起执取相得不觉義之名此二种義下文 <lb ed="X" n="0373c05"/><lb ed="R072" n="0014b14"/>自释兹不繁註。</p><p xml:id="pX45p0373c0507" cb:place="inline">问真妄法尔自相乖角何谓依 <lb ed="X" n="0373c06"/><lb ed="R072" n="0014b15"/><persName>如来</persName>藏故有生灭心答体无别故自性淸净心名 <lb ed="X" n="0373c07"/><lb ed="R072" n="0014b16"/><persName>如来</persName>藏因无明风动作生灭此生灭心離<persName>如来</persName>藏 <lb ed="X" n="0373c08"/><lb ed="R072" n="0014b17"/>则无有体如不动之水因风而吹则有动相此动 <lb ed="X" n="0373c09"/><lb ed="R072" n="0014b18"/>水相離静水体则无有相此中理趣亦尔宜可思 <lb ed="X" n="0373c10"/><lb ed="R072" n="0015a01"/>之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0373c11"/><lb ed="R072" n="0015a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0373c1101">所言觉義者谓心体離念離念相者等虚空界无所 <lb ed="X" n="0373c12"/><lb ed="R072" n="0015a03"/>不遍法界一相即是<persName>如来</persName>平等法身依此法身说名 <lb ed="X" n="0373c13"/><lb ed="R072" n="0015a04"/>本觉何以故本觉義者对始觉義说以始觉者即同 <lb ed="X" n="0373c14"/><lb ed="R072" n="0015a05"/>本觉始觉義者依本觉故而有不觉依不觉故说有 <lb ed="X" n="0373c15"/><lb ed="R072" n="0015a06"/>始觉又以觉心源故名究竟觉不觉心源故非究竟 <lb ed="X" n="0373c16"/><lb ed="R072" n="0015a07"/>觉此義云何如凡夫人觉知前念起恶故能止後念 <lb ed="X" n="0373c17"/><lb ed="R072" n="0015a08"/>令其不起虽复名觉即是不觉故如二乘观智初发 <lb ed="X" n="0373c18"/><lb ed="R072" n="0015a09"/>意菩萨等觉于念异念无异相以捨粗分别执著相 <lb ed="X" n="0373c19"/><lb ed="R072" n="0015a10"/>故名相似觉如法身菩萨等觉于念住念无住相以 <lb ed="X" n="0373c20"/><lb ed="R072" n="0015a11"/>離分别粗念相故名随分觉如菩萨地尽满足方便 <lb ed="X" n="0373c21"/><lb ed="R072" n="0015a12"/>一念相应觉心初起心无初相以远離微细念故得 <lb ed="X" n="0373c22"/><lb ed="R072" n="0015a13"/>见心性心即常住名究竟觉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0373c23"/><lb ed="R072" n="0015a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0373c2301">此正释灭门依<persName>如来</persName>藏也谓心体離念下总释觉 <lb ed="X" n="0373c24"/><lb ed="R072" n="0015a15"/>義如凡夫人下别明觉義既总而又别者以称顿 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0374a" n="0374a"/> <lb ed="X" n="0374a01"/><lb ed="R072" n="0015a16"/>渐之機也然智理一如本自平等本自周遍由一 <lb ed="X" n="0374a02"/><lb ed="R072" n="0015a17"/>念晦昧则性相殊途事理乖角故法身流转五道 <lb ed="X" n="0374a03"/><lb ed="R072" n="0015a18"/>名曰众生此皆不觉之故此言觉者无非复其理 <lb ed="X" n="0374a04"/><lb ed="R072" n="0015b01"/>智一如之体本自无念故云觉義者谓心体離念 <lb ed="X" n="0374a05"/><lb ed="R072" n="0015b02"/>此觉字即含下文相似觉随分觉究竟觉也此念 <lb ed="X" n="0374a06"/><lb ed="R072" n="0015b03"/>字即含下文生住异灭四相也既離念相即证一 <lb ed="X" n="0374a07"/><lb ed="R072" n="0015b04"/>法界大总相法门体无事不摄无理不含故云等 <lb ed="X" n="0374a08"/><lb ed="R072" n="0015b05"/>虚空界无所不遍法界一相即名<persName>如来</persName>法身法身 <lb ed="X" n="0374a09"/><lb ed="R072" n="0015b06"/>者即诸法如義也谓横遍三际竖通凡圣在缠出 <lb ed="X" n="0374a10"/><lb ed="R072" n="0015b07"/>障性恒无二故云依此法身说名本觉以法身之 <lb ed="X" n="0374a11"/><lb ed="R072" n="0015b08"/>觉理非新成故云本也如圆觉云众幻灭无处成 <lb ed="X" n="0374a12"/><lb ed="R072" n="0015b09"/>道亦无得本性圆满故何以故下双征二義一征 <lb ed="X" n="0374a13"/><lb ed="R072" n="0015b10"/>明本觉之義故释曰本觉義者对始觉義说故云 <lb ed="X" n="0374a14"/><lb ed="R072" n="0015b11"/>本也一征明上文所言觉者约始觉義何故结云 <lb ed="X" n="0374a15"/><lb ed="R072" n="0015b12"/>乃名本觉故释曰以始觉者即同本觉故以本觉 <lb ed="X" n="0374a16"/><lb ed="R072" n="0015b13"/>而结也本觉对始觉義说者以真觉体中元无本 <lb ed="X" n="0374a17"/><lb ed="R072" n="0015b14"/>觉之名由觉性随染而有始觉虽从始觉離于念 <lb ed="X" n="0374a18"/><lb ed="R072" n="0015b15"/>相圆证法身此法身理本自具足非始觉成故称 <lb ed="X" n="0374a19"/><lb ed="R072" n="0015b16"/>本也以始觉即同本觉者由始觉之義即是本体 <lb ed="X" n="0374a20"/><lb ed="R072" n="0015b17"/>智用非别有体故云即同本觉始觉義者下复释 <lb ed="X" n="0374a21"/><lb ed="R072" n="0015b18"/>始觉之義由依本觉随无明缘动作妄念而有不 <lb ed="X" n="0374a22"/><lb ed="R072" n="0016a01"/>觉依不觉故智用忽起觉除念相说有始觉固知 <lb ed="X" n="0374a23"/><lb ed="R072" n="0016a02"/>因念而有始本之异若離于念本来平等同一觉 <lb ed="X" n="0374a24"/><lb ed="R072" n="0016a03"/>故然觉发之始究竟之终觉有浅深念有差别而 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0374b" n="0374b"/> <lb ed="X" n="0374b01"/><lb ed="R072" n="0016a04"/>又直示究竟之源故云又以觉心源故名究竟觉 <lb ed="X" n="0374b02"/><lb ed="R072" n="0016a05"/>不觉心源故非究竟觉此義云何双征觉心源不 <lb ed="X" n="0374b03"/><lb ed="R072" n="0016a06"/>觉心源二義如凡夫人下正释不觉心源也言觉 <lb ed="X" n="0374b04"/><lb ed="R072" n="0016a07"/>知前念起恶能止後念不起者乃入漧慧地断灭 <lb ed="X" n="0374b05"/><lb ed="R072" n="0016a08"/>相无明一品超六粗中起业相幷业繫苦相也所 <lb ed="X" n="0374b06"/><lb ed="R072" n="0016a09"/>以楞严云欲爱漧枯根境不偶现前残质不复续 <lb ed="X" n="0374b07"/><lb ed="R072" n="0016a10"/>生故知能觉前念起恶则现前欲爱漧枯根境不 <lb ed="X" n="0374b08"/><lb ed="R072" n="0016a11"/>偶能止後念不起则不复续後来之身虽现前不 <lb ed="X" n="0374b09"/><lb ed="R072" n="0016a12"/>起业相後来不续残质犹有生住异相四十一品 <lb ed="X" n="0374b10"/><lb ed="R072" n="0016a13"/>无明潜伏藏识亦未与<persName>如来</persName>法流水接故结云虽 <lb ed="X" n="0374b11"/><lb ed="R072" n="0016a14"/>复名觉即是不觉故如二乘下明相似觉心源之 <lb ed="X" n="0374b12"/><lb ed="R072" n="0016a15"/>義二乘观智虽未了达法空然彼慧力<anchor xml:id="nkr_note_add_0374b1201" n="0374b1201"/><anchor xml:id="beg0374b1201" n="0374b1201"/>已<anchor xml:id="end0374b1201"/>尽我执 <lb ed="X" n="0374b13"/><lb ed="R072" n="0016a16"/>我执既尽不复起执取之相故在此列初发意菩 <lb ed="X" n="0374b14"/><lb ed="R072" n="0016a17"/>萨等即三资粮位幷四加行也此贤位菩萨求住 <lb ed="X" n="0374b15"/><lb ed="R072" n="0016a18"/>唯识作生空法空二观渐伏渐除我法分别二执 <lb ed="X" n="0374b16"/><lb ed="R072" n="0016b01"/>断异相无明三十品超六粗中执取相计名字相 <lb ed="X" n="0374b17"/><lb ed="R072" n="0016b02"/>也言觉于念异者即觉异相无明也念无异相以 <lb ed="X" n="0374b18"/><lb ed="R072" n="0016b03"/>显智起惑除之谓虽异念<anchor xml:id="nkr_note_add_0374b1801" n="0374b1801"/><anchor xml:id="beg0374b1801" n="0374b1801"/>已<anchor xml:id="end0374b1801"/>尽不复执取犹有生 <lb ed="X" n="0374b19"/><lb ed="R072" n="0016b04"/>住十一品无明潜本识中法身境界尙未觉通故 <lb ed="X" n="0374b20"/><lb ed="R072" n="0016b05"/>结云<anchor xml:id="nkr_note_add_0374b2001" n="0374b2001"/><anchor xml:id="beg0374b2001" n="0374b2001"/>已<anchor xml:id="end0374b2001"/>捨粗分别执著相故名相似觉相似者以 <lb ed="X" n="0374b21"/><lb ed="R072" n="0016b06"/>其相似地上作生空法空观智以捨我法分别二 <lb ed="X" n="0374b22"/><lb ed="R072" n="0016b07"/>执俱生二执犹未觉知故云相似觉也如法身菩 <lb ed="X" n="0374b23"/><lb ed="R072" n="0016b08"/>萨下显随分觉心源之義法身菩萨即十地圣位 <lb ed="X" n="0374b24"/><lb ed="R072" n="0016b09"/>以从初地证法身遍满乃至十地悉同证得故皆 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0374c" n="0374c"/> <lb ed="X" n="0374c01"/><lb ed="R072" n="0016b10"/>名法身菩萨此菩萨住唯识修双入有相无相二 <lb ed="X" n="0374c02"/><lb ed="R072" n="0016b11"/>种观照渐伏渐断俱生我法二执灭住相无明十 <lb ed="X" n="0374c03"/><lb ed="R072" n="0016b12"/>品超六粗中智相相续相三细中能见相境界相 <lb ed="X" n="0374c04"/><lb ed="R072" n="0016b13"/>也以双空观智觉于念住即觉住相无明也念无 <lb ed="X" n="0374c05"/><lb ed="R072" n="0016b14"/>住相正显障尽慧现纯无相也所以古德云分别 <lb ed="X" n="0374c06"/><lb ed="R072" n="0016b15"/>二障极喜无六七俱生地地除虽地地断除俱生 <lb ed="X" n="0374c07"/><lb ed="R072" n="0016b16"/>我法二执生相无明犹且未尽大圆镜智尙未显 <lb ed="X" n="0374c08"/><lb ed="R072" n="0016b17"/>发故结云以離分别粗念相故名随分觉随分者 <lb ed="X" n="0374c09"/><lb ed="R072" n="0016b18"/>以其地地觉断一障二愚分证十种真如故也如 <lb ed="X" n="0374c10"/><lb ed="R072" n="0017a01"/>菩萨地尽下正明觉心源義也此菩萨即等觉後 <lb ed="X" n="0374c11"/><lb ed="R072" n="0017a02"/>心断一品生相无明净三细中业相也至此因尽 <lb ed="X" n="0374c12"/><lb ed="R072" n="0017a03"/>果满故云地尽万行<anchor xml:id="nkr_note_add_0374c1201" n="0374c1201"/><anchor xml:id="beg0374c1201" n="0374c1201"/>已<anchor xml:id="end0374c1201"/>圆故云满足方便一念相 <lb ed="X" n="0374c13"/><lb ed="R072" n="0017a04"/>应者由异熟识空一念金刚智起与真如之理相 <lb ed="X" n="0374c14"/><lb ed="R072" n="0017a05"/>应则觉初起无明了不可得故云心无初相到此 <lb ed="X" n="0374c15"/><lb ed="R072" n="0017a06"/>魔<persName>佛</persName>皆空染净俱忘心性纯真妙德莹然故结云 <lb ed="X" n="0374c16"/><lb ed="R072" n="0017a07"/>远離微细念故得见心性心即常住名究竟觉前 <lb ed="X" n="0374c17"/><lb ed="R072" n="0017a08"/>三位中念相未尽真未全显不云见性今远離微 <lb ed="X" n="0374c18"/><lb ed="R072" n="0017a09"/>细念故真即显现故云见心性也前三位中觉未 <lb ed="X" n="0374c19"/><lb ed="R072" n="0017a10"/>至源业识起灭不云常住今觉源故无明风止性 <lb ed="X" n="0374c20"/><lb ed="R072" n="0017a11"/>海浪歇故云常住也前三位中由不觉心源故求 <lb ed="X" n="0374c21"/><lb ed="R072" n="0017a12"/>灭念相望到彼岸不名究竟今既觉心源本无念 <lb ed="X" n="0374c22"/><lb ed="R072" n="0017a13"/>相元自一心始不异本故名究竟觉。</p><p xml:id="pX45p0374c2215" cb:place="inline">问无明既 <lb ed="X" n="0374c23"/><lb ed="R072" n="0017a14"/>约粗细分为四相何故独以生灭二相各分一品 <lb ed="X" n="0374c24"/><lb ed="R072" n="0017a15"/>以住相分为十品异相又分为三十品耶答无明 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0375a" n="0375a"/> <lb ed="X" n="0375a01"/><lb ed="R072" n="0017a16"/>本无品数但约位次所断而言品也然灭相在乾 <lb ed="X" n="0375a02"/><lb ed="R072" n="0017a17"/>慧地断生相在等觉位断由位次无二故生灭二 <lb ed="X" n="0375a03"/><lb ed="R072" n="0017a18"/>相各分一也异相在贤位断住相在圣位断圣分 <lb ed="X" n="0375a04"/><lb ed="R072" n="0017b01"/>十地贤分住行向位各成其十以位位觉除所以 <lb ed="X" n="0375a05"/><lb ed="R072" n="0017b02"/>住相分为十品异相分而为三十品也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0375a06"/><lb ed="R072" n="0017b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0375a0601">是故修多罗说若有众生能观无念者则为向<persName>佛</persName>智 <lb ed="X" n="0375a07"/><lb ed="R072" n="0017b04"/>故又心起者无有初相可知而言知初相者即谓无 <lb ed="X" n="0375a08"/><lb ed="R072" n="0017b05"/>念是故一切众生不名为觉以从本来念念相续未 <lb ed="X" n="0375a09"/><lb ed="R072" n="0017b06"/>曾離念故说无始无明若得无念者则知心相生住 <lb ed="X" n="0375a10"/><lb ed="R072" n="0017b07"/>异灭以无念等故而实无有始觉之异以四相俱时 <lb ed="X" n="0375a11"/><lb ed="R072" n="0017b08"/>而有皆无自立本来平等同一觉故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0375a12"/><lb ed="R072" n="0017b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0375a1201">此总结成上意也是故修多罗下结相似觉随分 <lb ed="X" n="0375a13"/><lb ed="R072" n="0017b10"/>觉也是故一切众生下结不觉也若得无念下结 <lb ed="X" n="0375a14"/><lb ed="R072" n="0017b11"/>究竟觉也言能观无念向<persName>佛</persName>智故即非離念入<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0375a15"/><lb ed="R072" n="0017b12"/>智也故前云觉于异念住念未得远離微细念相 <lb ed="X" n="0375a16"/><lb ed="R072" n="0017b13"/>始名相似随分觉也又心起者无有初相虽是释 <lb ed="X" n="0375a17"/><lb ed="R072" n="0017b14"/>明知初相者以显无念意在况明一切众生念念 <lb ed="X" n="0375a18"/><lb ed="R072" n="0017b15"/>相续未曾離念故说无始无明而又令修行者知 <lb ed="X" n="0375a19"/><lb ed="R072" n="0017b16"/>此捨此即证<persName>如来</persName>平等法身故结显云若得无念 <lb ed="X" n="0375a20"/><lb ed="R072" n="0017b17"/>者则知心相生住异灭得无念者四智圆明故知 <lb ed="X" n="0375a21"/><lb ed="R072" n="0017b18"/>生灭等相皆如空花既无四相之别寧有觉灭相 <lb ed="X" n="0375a22"/><lb ed="R072" n="0018a01"/>者名为不觉觉异相者名相似觉觉住相者名随 <lb ed="X" n="0375a23"/><lb ed="R072" n="0018a02"/>分觉觉生相者名究竟觉耶故云以无念等故而 <lb ed="X" n="0375a24"/><lb ed="R072" n="0018a03"/>实无有始觉之异无念等者即无生住异灭念相 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0375b" n="0375b"/> <lb ed="X" n="0375b01"/><lb ed="R072" n="0018a04"/>也无有始觉之异者以始觉与四相俱时而有皆 <lb ed="X" n="0375b02"/><lb ed="R072" n="0018a05"/>无自立既所觉之念<anchor xml:id="nkr_note_add_0375b0201" n="0375b0201"/><anchor xml:id="beg0375b0201" n="0375b0201"/>已<anchor xml:id="end0375b0201"/>空能觉之智寧异故云本 <lb ed="X" n="0375b03"/><lb ed="R072" n="0018a06"/>来平等同一觉故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0375b04"/><lb ed="R072" n="0018a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0375b0401">复次本觉随染分别生二种相与彼本觉不相捨離 <lb ed="X" n="0375b05"/><lb ed="R072" n="0018a08"/>云何为二一者智净相二者不思议业相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0375b06"/><lb ed="R072" n="0018a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0375b0601">前文虽明发心之始究竟之终其中未详三身四 <lb ed="X" n="0375b07"/><lb ed="R072" n="0018a10"/>智之相今言智净相即大圆镜智证法身也不思 <lb ed="X" n="0375b08"/><lb ed="R072" n="0018a11"/>议业相即成所作智妙观察智平等性智现报化 <lb ed="X" n="0375b09"/><lb ed="R072" n="0018a12"/>二身也此二种相随染而生者正谓妙性圆明離 <lb ed="X" n="0375b10"/><lb ed="R072" n="0018a13"/>诸名相因妄有生因生有灭生灭名妄灭妄名真 <lb ed="X" n="0375b11"/><lb ed="R072" n="0018a14"/>是称<persName>如来</persName>无上菩提及大涅槃二转依号然智净 <lb ed="X" n="0375b12"/><lb ed="R072" n="0018a15"/>相从染分别会归净体不思议业相即依净体而 <lb ed="X" n="0375b13"/><lb ed="R072" n="0018a16"/>起智用也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0375b14"/><lb ed="R072" n="0018a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0375b1401">智净相者谓依法力熏习如实修行满足方便故破 <lb ed="X" n="0375b15"/><lb ed="R072" n="0018a18"/>和合识相灭相续心相显现法身智纯净故此義云 <lb ed="X" n="0375b16"/><lb ed="R072" n="0018b01"/>何以一切心识之相皆是无明无明之相不離觉性 <lb ed="X" n="0375b17"/><lb ed="R072" n="0018b02"/>非可壞非不可壞如大海水因风波动水相风相不 <lb ed="X" n="0375b18"/><lb ed="R072" n="0018b03"/>相捨離而水非动性若风止灭动相则灭湿性不壞 <lb ed="X" n="0375b19"/><lb ed="R072" n="0018b04"/>故如是众生自性淸净心因无明风动心与无明俱 <lb ed="X" n="0375b20"/><lb ed="R072" n="0018b05"/>无形相不相捨離而心非动性若无明灭相续则灭 <lb ed="X" n="0375b21"/><lb ed="R072" n="0018b06"/>智性不壞故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0375b22"/><lb ed="R072" n="0018b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0375b2201">谓依法力如实修行者即依真如内熏之力及依 <lb ed="X" n="0375b23"/><lb ed="R072" n="0018b08"/>诸<persName>佛</persName>菩萨教法外熏之缘从贤至圣如实而修以 <lb ed="X" n="0375b24"/><lb ed="R072" n="0018b09"/>至等觉後心满足方便则二障种子有漏种子及 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0375c" n="0375c"/> <lb ed="X" n="0375c01"/><lb ed="R072" n="0018b10"/>劣无漏种子一齐皆空大圆无垢同时而发则诸 <lb ed="X" n="0375c02"/><lb ed="R072" n="0018b11"/>识顿尽法性淳真故云破和合识相灭相续心相 <lb ed="X" n="0375c03"/><lb ed="R072" n="0018b12"/>显现法身智纯净故和合识即第八识也前文所 <lb ed="X" n="0375c04"/><lb ed="R072" n="0018b13"/>谓不生不灭与生灭和合名为阿赖耶识相续心 <lb ed="X" n="0375c05"/><lb ed="R072" n="0018b14"/>即第七识也後文以意名相续识此義云何下征 <lb ed="X" n="0375c06"/><lb ed="R072" n="0018b15"/>明识相尽灭智性不壞之意然法喩自明如文可 <lb ed="X" n="0375c07"/><lb ed="R072" n="0018b16"/>知如云非可壞非不可壞者以其诸识不觉之相 <lb ed="X" n="0375c08"/><lb ed="R072" n="0018b17"/>不離随染本觉之性非一非异由非异故非可壞 <lb ed="X" n="0375c09"/><lb ed="R072" n="0018b18"/>由非一故非不可壞若依非异非可壞義说无明 <lb ed="X" n="0375c10"/><lb ed="R072" n="0019a01"/>即明故如涅槃经云明与无明其性无二无二之 <lb ed="X" n="0375c11"/><lb ed="R072" n="0019a02"/>性即是实性若就非一非不可壞義说无明有可 <lb ed="X" n="0375c12"/><lb ed="R072" n="0019a03"/>灭故亦如涅槃云因灭无明得菩提灯无明灭尽 <lb ed="X" n="0375c13"/><lb ed="R072" n="0019a04"/>觉性不壞以如是義故云非可壞非不可壞也。</p> <lb ed="X" n="0375c14"/><lb ed="R072" n="0019a05"/><p xml:id="pX45p0375c1401">问诸识俱净始证法身何意但灭七识八识耶答 <lb ed="X" n="0375c15"/><lb ed="R072" n="0019a06"/>五净色根乃八识亲相分八识之体既转则相分 <lb ed="X" n="0375c16"/><lb ed="R072" n="0019a07"/>亦随之而转相分五根既转依五根之识亦转六 <lb ed="X" n="0375c17"/><lb ed="R072" n="0019a08"/>识以七识为根根识既净依根之识亦净故知八 <lb ed="X" n="0375c18"/><lb ed="R072" n="0019a09"/>识七识灭则六识五识不言而自灭矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0375c19"/><lb ed="R072" n="0019a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0375c1901">不思议业相者以依智净相能作一切勝妙境界所 <lb ed="X" n="0375c20"/><lb ed="R072" n="0019a11"/>谓无量功德之相常无断绝随众生根自然相应种 <lb ed="X" n="0375c21"/><lb ed="R072" n="0019a12"/>种而现得利益故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0375c22"/><lb ed="R072" n="0019a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0375c2201">名不思议者以此相依根本智而现自非心识拟 <lb ed="X" n="0375c23"/><lb ed="R072" n="0019a14"/>议也由依智净相<anchor xml:id="nkr_note_add_0375c2301" n="0375c2301"/><anchor xml:id="beg0375c2301" n="0375c2301"/>已<anchor xml:id="end0375c2301"/>证法身复从法身智净体中 <lb ed="X" n="0375c24"/><lb ed="R072" n="0019a15"/>起後得智现报化二身作无边殊勝<persName>佛</persName>事故云以 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0376a" n="0376a"/> <lb ed="X" n="0376a01"/><lb ed="R072" n="0019a16"/>依智净相能作一切勝妙境界如实性论云诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0376a02"/><lb ed="R072" n="0019a17"/><persName>如来</persName>身如虚空无相为诸勝智者作六根境界示 <lb ed="X" n="0376a03"/><lb ed="R072" n="0019a18"/>现微妙色出于妙音声令嗅<persName>佛</persName>戒香与<persName>佛</persName>妙法味 <lb ed="X" n="0376a04"/><lb ed="R072" n="0019b01"/>使觉三昧触令知深妙法故名妙境界所谓无量 <lb ed="X" n="0376a05"/><lb ed="R072" n="0019b02"/>功德之相下明报身也以其报身有无量莊严无 <lb ed="X" n="0376a06"/><lb ed="R072" n="0019b03"/>量功德之所感者恒被十地之機亦身受用故常 <lb ed="X" n="0376a07"/><lb ed="R072" n="0019b04"/>无断也随众生根下明化身也以其化身随类各 <lb ed="X" n="0376a08"/><lb ed="R072" n="0019b05"/>现应機说法使诸有情離苦得益故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0376a09"/><lb ed="R072" n="0019b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0376a0901">复次觉体相者有四种大義与虚空等犹如净镜云 <lb ed="X" n="0376a10"/><lb ed="R072" n="0019b07"/>何为四一者如实空镜远離一切心境界相无法可 <lb ed="X" n="0376a11"/><lb ed="R072" n="0019b08"/>现非觉照義故二者因熏习镜谓如实不空一切世 <lb ed="X" n="0376a12"/><lb ed="R072" n="0019b09"/>间境界悉于中现不出不入不失不壞常住一心以 <lb ed="X" n="0376a13"/><lb ed="R072" n="0019b10"/>一切法即真实性故又一切染法所不能染智体不 <lb ed="X" n="0376a14"/><lb ed="R072" n="0019b11"/>动具足无漏熏众生故三者法出離镜谓不空法出 <lb ed="X" n="0376a15"/><lb ed="R072" n="0019b12"/>烦恼碍智碍離和合相纯净明故四者缘熏习镜谓 <lb ed="X" n="0376a16"/><lb ed="R072" n="0019b13"/>依法出離故遍照众生之心令修善根随念示现故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0376a17"/><lb ed="R072" n="0019b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0376a1701">此四种義总摄真如门言说分别有二种義及生 <lb ed="X" n="0376a18"/><lb ed="R072" n="0019b15"/>灭门中觉義二种相也一者如实空镜二者因熏 <lb ed="X" n="0376a19"/><lb ed="R072" n="0019b16"/>习镜即真如门中二种義也三者法出離镜即智 <lb ed="X" n="0376a20"/><lb ed="R072" n="0019b17"/>净相也四者缘熏习镜即不思议业相也以觉体 <lb ed="X" n="0376a21"/><lb ed="R072" n="0019b18"/>等虚空者以显觉性虚彻周遍诸法复能含诸法 <lb ed="X" n="0376a22"/><lb ed="R072" n="0020a01"/>也又如净镜者以明觉性灵通能应诸法复能现 <lb ed="X" n="0376a23"/><lb ed="R072" n="0020a02"/>诸法也一者如实空镜远離一切心境界相无法 <lb ed="X" n="0376a24"/><lb ed="R072" n="0020a03"/>可现者以觉性中本自空寂一切心境本不相应 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0376b" n="0376b"/> <lb ed="X" n="0376b01"/><lb ed="R072" n="0020a04"/>如晴明空如净明镜绝诸色相離诸名言以诸法 <lb ed="X" n="0376b02"/><lb ed="R072" n="0020a05"/>本如当体皆空非假奢摩他观照而空也故云非 <lb ed="X" n="0376b03"/><lb ed="R072" n="0020a06"/>觉照義故二者因熏习镜如实不空一切境界悉 <lb ed="X" n="0376b04"/><lb ed="R072" n="0020a07"/>于中现者以真觉体中虽本自空寂不妨一切诸 <lb ed="X" n="0376b05"/><lb ed="R072" n="0020a08"/>法悉于中现譬如虚空体非群相而不拒彼诸相 <lb ed="X" n="0376b06"/><lb ed="R072" n="0020a09"/>发挥亦如弹丸之镜能持万仞之山虽现尘现界 <lb ed="X" n="0376b07"/><lb ed="R072" n="0020a10"/>体自寂灭故云不出不入诸法随缘生灭法性无 <lb ed="X" n="0376b08"/><lb ed="R072" n="0020a11"/>有生灭故云不失不壞常住一心以一切法即是 <lb ed="X" n="0376b09"/><lb ed="R072" n="0020a12"/>实相非假三摩地了法即心也<anchor xml:id="nkr_note_add_0376b0901" n="0376b0901"/><anchor xml:id="beg0376b0901" n="0376b0901"/>已<anchor xml:id="end0376b0901"/>上明如实不空 <lb ed="X" n="0376b10"/><lb ed="R072" n="0020a13"/>能作现法之因義竟又一切染法所不能染下正 <lb ed="X" n="0376b11"/><lb ed="R072" n="0020a14"/>明因熏习義也以觉性中具足无漏净因内体熏 <lb ed="X" n="0376b12"/><lb ed="R072" n="0020a15"/>习恒无间断故能称性积起无量功德故云一切 <lb ed="X" n="0376b13"/><lb ed="R072" n="0020a16"/>染法所不能染智体不动具足无漏熏众生故三 <lb ed="X" n="0376b14"/><lb ed="R072" n="0020a17"/>者法出離镜谓不空法出離烦恼碍智碍離和合 <lb ed="X" n="0376b15"/><lb ed="R072" n="0020a18"/>相者谓了一切法即真实性本无依他及遍计执 <lb ed="X" n="0376b16"/><lb ed="R072" n="0020b01"/>既超遍计即出烦恼碍了达依他则出智碍二障 <lb ed="X" n="0376b17"/><lb ed="R072" n="0020b02"/>既除心法自在既心法自在和合相離纯净妙明 <lb ed="X" n="0376b18"/><lb ed="R072" n="0020b03"/>真常独露如尘净空如垢净镜故云纯净明故四 <lb ed="X" n="0376b19"/><lb ed="R072" n="0020b04"/>者缘熏习镜谓依法出離故遍照众生之心令修 <lb ed="X" n="0376b20"/><lb ed="R072" n="0020b05"/>善根随念示现者谓先依法出離二障<anchor xml:id="nkr_note_add_0376b2001" n="0376b2001"/><anchor xml:id="beg0376b2001" n="0376b2001"/>已<anchor xml:id="end0376b2001"/>证法身 <lb ed="X" n="0376b21"/><lb ed="R072" n="0020b06"/>复以净缘熏习现报化二身遍照众生心行随機 <lb ed="X" n="0376b22"/><lb ed="R072" n="0020b07"/>示教令修善根其中无有能说所说能度所度如 <lb ed="X" n="0376b23"/><lb ed="R072" n="0020b08"/>虚空应声若明镜现像也此四种觉前二属本觉 <lb ed="X" n="0376b24"/><lb ed="R072" n="0020b09"/>義非假修习後二属始觉義必须证悟然修後二 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0376c" n="0376c"/> <lb ed="X" n="0376c01"/><lb ed="R072" n="0020b10"/>義必称前二義而修也三者法出離镜谓依法出 <lb ed="X" n="0376c02"/><lb ed="R072" n="0020b11"/>離烦恼碍智碍離和合相正称一者如实空镜而 <lb ed="X" n="0376c03"/><lb ed="R072" n="0020b12"/>修远離一切心境界相四者缘熏习镜遍照众生 <lb ed="X" n="0376c04"/><lb ed="R072" n="0020b13"/>之心令修善根随念示现正依二者如实不空而 <lb ed="X" n="0376c05"/><lb ed="R072" n="0020b14"/>现一切世间境界色相莊严不出不入不失不壞 <lb ed="X" n="0376c06"/><lb ed="R072" n="0020b15"/>若<anchor xml:id="nkr_note_add_0376c0601" n="0376c0601"/><anchor xml:id="beg0376c0601" n="0376c0601"/>但<anchor xml:id="end0376c0601"/>悟前二義不修後二義者虽本来成<persName>佛</persName>如金 <lb ed="X" n="0376c07"/><lb ed="R072" n="0020b16"/>性在矿若只修後二義不达前二義者纵修行廣 <lb ed="X" n="0376c08"/><lb ed="R072" n="0020b17"/>劫如離矿销金若能圆悟四義行解双修如金出 <lb ed="X" n="0376c09"/><lb ed="R072" n="0020b18"/>矿更不成杂固知以此四義总收真如门二种空 <lb ed="X" n="0376c10"/><lb ed="R072" n="0021a01"/>義及生灭门觉義二种相者深有意也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0376c11"/><lb ed="R072" n="0021a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0376c1101">所言不觉義者谓不如实知真如法一故不觉心起 <lb ed="X" n="0376c12"/><lb ed="R072" n="0021a03"/>而有其念念无自相不離本觉犹如迷人依方故迷 <lb ed="X" n="0376c13"/><lb ed="R072" n="0021a04"/>若離于方则无有迷众生亦尔依觉故迷若離觉性 <lb ed="X" n="0376c14"/><lb ed="R072" n="0021a05"/>则无不觉以有不觉妄想心故能知名義为说真觉 <lb ed="X" n="0376c15"/><lb ed="R072" n="0021a06"/>若離不觉之心则无真觉自相可说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0376c16"/><lb ed="R072" n="0021a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0376c1601">此释生门依<persName>如来</persName>藏也上明觉義先总显其理次 <lb ed="X" n="0376c17"/><lb ed="R072" n="0021a08"/>列始觉究竟觉之義此明不觉義亦先总示其迷 <lb ed="X" n="0376c18"/><lb ed="R072" n="0021a09"/>复开三细六粗之相固知迷悟对显总别不殊也 <lb ed="X" n="0376c19"/><lb ed="R072" n="0021a10"/>所言不觉義谓不如实知真如法一故者以不了 <lb ed="X" n="0376c20"/><lb ed="R072" n="0021a11"/>一法界大总相法门体也所谓智外有如则情生 <lb ed="X" n="0376c21"/><lb ed="R072" n="0021a12"/>智隔即正智翻为妄想如外有智则相变体殊即 <lb ed="X" n="0376c22"/><lb ed="R072" n="0021a13"/>如如翻为名相总谓真如不守自性一念妄动不 <lb ed="X" n="0376c23"/><lb ed="R072" n="0021a14"/>了现前之法本体自如故云不觉心起而有其念 <lb ed="X" n="0376c24"/><lb ed="R072" n="0021a15"/>此不觉心即是真智晦昧无别有体故云念无自 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0377a" n="0377a"/> <lb ed="X" n="0377a01"/><lb ed="R072" n="0021a16"/>相不離本觉故喩如迷方者不離于方迷心者不 <lb ed="X" n="0377a02"/><lb ed="R072" n="0021a17"/>離觉性前文所谓依本觉故而有不觉也以有不 <lb ed="X" n="0377a03"/><lb ed="R072" n="0021a18"/>觉妄想心下以明真觉对妄而说返显妄念不離 <lb ed="X" n="0377a04"/><lb ed="R072" n="0021b01"/>觉性也因不觉故忽自省悟能知真如名義故说 <lb ed="X" n="0377a05"/><lb ed="R072" n="0021b02"/>真觉即前所谓依不觉故说有始觉也固知離本 <lb ed="X" n="0377a06"/><lb ed="R072" n="0021b03"/>觉则无不觉之心離不觉则无真觉自相可说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0377a07"/><lb ed="R072" n="0021b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0377a0701">复次依不觉故生三种相与彼不觉相应不離云何 <lb ed="X" n="0377a08"/><lb ed="R072" n="0021b05"/>为三一者无明业相以依不觉故心动说名为业觉 <lb ed="X" n="0377a09"/><lb ed="R072" n="0021b06"/>则不动动则有苦果不離因故二者能见相以依动 <lb ed="X" n="0377a10"/><lb ed="R072" n="0021b07"/>故能见不动则无见三者境界相以依能见故境界 <lb ed="X" n="0377a11"/><lb ed="R072" n="0021b08"/>妄现離见则无境界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0377a12"/><lb ed="R072" n="0021b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0377a1201">依不觉生三种相者即无明不觉生三细也以无 <lb ed="X" n="0377a13"/><lb ed="R072" n="0021b10"/>明为体三细为相相不離体体不异相故云与彼 <lb ed="X" n="0377a14"/><lb ed="R072" n="0021b11"/>不觉相应不離一者无明业相者由不如实知真 <lb ed="X" n="0377a15"/><lb ed="R072" n="0021b12"/>如法一故不觉心起而有其念故说心动此念动 <lb ed="X" n="0377a16"/><lb ed="R072" n="0021b13"/>时虽无境界相现则十法界之因皆以此为機兆 <lb ed="X" n="0377a17"/><lb ed="R072" n="0021b14"/>故说为业以真性中本无动相迷悟俱超染净皆 <lb ed="X" n="0377a18"/><lb ed="R072" n="0021b15"/>忘由不觉心起则凡圣因果从此而立故曰动则 <lb ed="X" n="0377a19"/><lb ed="R072" n="0021b16"/>有苦果不離因故业即因也苦即果也以因果联 <lb ed="X" n="0377a20"/><lb ed="R072" n="0021b17"/>环如夜叉聚故云不離二者能见相者即转相也 <lb ed="X" n="0377a21"/><lb ed="R072" n="0021b18"/>由不如实知一念心动则妄为明觉所妄既立生 <lb ed="X" n="0377a22"/><lb ed="R072" n="0022a01"/>汝妄能以成见相故云以依心动故能见即依前 <lb ed="X" n="0377a23"/><lb ed="R072" n="0022a02"/>业相转成能见若依性净门则无能见也返显能 <lb ed="X" n="0377a24"/><lb ed="R072" n="0022a03"/>见必依动義故云不动则无见也三者境界相者 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0377b" n="0377b"/> <lb ed="X" n="0377b01"/><lb ed="R072" n="0022a04"/>即现相也良以真智既翻为能见相则真理即随 <lb ed="X" n="0377b02"/><lb ed="R072" n="0022a05"/>能见而为境界相现所谓真智晦昧真空之理随 <lb ed="X" n="0377b03"/><lb ed="R072" n="0022a06"/>之而转为顽空故云依能见故境界妄现即依转 <lb ed="X" n="0377b04"/><lb ed="R072" n="0022a07"/>相能现境界若依圣智離见既无此境当知此境 <lb ed="X" n="0377b05"/><lb ed="R072" n="0022a08"/>定从见生如无梦心则无梦境故云離见则无境 <lb ed="X" n="0377b06"/><lb ed="R072" n="0022a09"/>界也然此三相皆因一念无明顿现非有前後故 <lb ed="X" n="0377b07"/><lb ed="R072" n="0022a10"/>说为细據宗镜云八识之体本自精明即名无垢 <lb ed="X" n="0377b08"/><lb ed="R072" n="0022a11"/>识<persName>如来</persName>藏也因受无明熏习能生诸缘全自证分 <lb ed="X" n="0377b09"/><lb ed="R072" n="0022a12"/>变为见相二分约初变时名无明业相既成见分 <lb ed="X" n="0377b10"/><lb ed="R072" n="0022a13"/>即名能见相相分即名境界相以依见分执我相 <lb ed="X" n="0377b11"/><lb ed="R072" n="0022a14"/>分执法由此复生六种粗相也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0377b12"/><lb ed="R072" n="0022a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0377b1201">以有境界缘故复生六种相云何为六一者智相依 <lb ed="X" n="0377b13"/><lb ed="R072" n="0022a16"/>于境界心起分别爱与不爱故二者相续相依于智 <lb ed="X" n="0377b14"/><lb ed="R072" n="0022a17"/>故生其苦乐觉心起念相应不断故三者执取相依 <lb ed="X" n="0377b15"/><lb ed="R072" n="0022a18"/>于相续缘念境界住持苦乐心起著故四者计名字 <lb ed="X" n="0377b16"/><lb ed="R072" n="0022b01"/>相依于妄执分别假名言相故五者起业相依于名 <lb ed="X" n="0377b17"/><lb ed="R072" n="0022b02"/>字寻名取著造种种业故六者业繫苦相以依业受 <lb ed="X" n="0377b18"/><lb ed="R072" n="0022b03"/>报不自在故当知无明能生一切染法以一切染法 <lb ed="X" n="0377b19"/><lb ed="R072" n="0022b04"/>皆是不觉相故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0377b20"/><lb ed="R072" n="0022b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0377b2001">以境界缘生六种相者即境界为缘长六粗也以 <lb ed="X" n="0377b21"/><lb ed="R072" n="0022b06"/>具能缘所缘因果幷显故名为粗一智相者由依 <lb ed="X" n="0377b22"/><lb ed="R072" n="0022b07"/>境界心起分别爱与不爱故境界者即上境界相 <lb ed="X" n="0377b23"/><lb ed="R072" n="0022b08"/>也上虽境界相现不起分别此依境界复起爱染 <lb ed="X" n="0377b24"/><lb ed="R072" n="0022b09"/>等念虽起爱染等念犹不执取故名为智二相续 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0377c" n="0377c"/> <lb ed="X" n="0377c01"/><lb ed="R072" n="0022b10"/>相者由依智故生苦乐觉心相应不断故智者即 <lb ed="X" n="0377c02"/><lb ed="R072" n="0022b11"/>上智相也上智相虽起爱染等念犹不繫苦乐觉 <lb ed="X" n="0377c03"/><lb ed="R072" n="0022b12"/>心此复依爱生乐依不爱生苦此一种心相应不 <lb ed="X" n="0377c04"/><lb ed="R072" n="0022b13"/>忘故云相续三执取相者由依相续缘念住持苦 <lb ed="X" n="0377c05"/><lb ed="R072" n="0022b14"/>乐心起著故相续缘念即上相续相也上相续相 <lb ed="X" n="0377c06"/><lb ed="R072" n="0022b15"/>虽不忘苦乐犹不起著此复住苦深生厌離持乐 <lb ed="X" n="0377c07"/><lb ed="R072" n="0022b16"/>甚生染著故名执取四计名字相者由依妄取分 <lb ed="X" n="0377c08"/><lb ed="R072" n="0022b17"/>别假立名言相故妄取分别即上执取相也上执 <lb ed="X" n="0377c09"/><lb ed="R072" n="0022b18"/>取相虽生执著犹不安立名言假相此复依妄取 <lb ed="X" n="0377c10"/><lb ed="R072" n="0023a01"/>分别施设名言安立色相故云计名字相五起业 <lb ed="X" n="0377c11"/><lb ed="R072" n="0023a02"/>相者由依名字造种种业故依于名字即上计名 <lb ed="X" n="0377c12"/><lb ed="R072" n="0023a03"/>字相也上名字相虽施设名言犹不造业此复依 <lb ed="X" n="0377c13"/><lb ed="R072" n="0023a04"/>名言寻伺取相造种种业故名起业相六业繫苦 <lb ed="X" n="0377c14"/><lb ed="R072" n="0023a05"/>相者由依业受报不自在故依业者即上起业相 <lb ed="X" n="0377c15"/><lb ed="R072" n="0023a06"/>也上虽明业犹未显果此显依业受报流转三界 <lb ed="X" n="0377c16"/><lb ed="R072" n="0023a07"/>心不自在故名业繫苦相当知下总结三细六粗 <lb ed="X" n="0377c17"/><lb ed="R072" n="0023a08"/>之相皆因无明不觉而现以显无明为染法之因 <lb ed="X" n="0377c18"/><lb ed="R072" n="0023a09"/>染法即无明之相離无明则无三细六粗之相離 <lb ed="X" n="0377c19"/><lb ed="R072" n="0023a10"/>染法则无无明之体所以楞伽云彼相则是过皆 <lb ed="X" n="0377c20"/><lb ed="R072" n="0023a11"/>从心缚生妄想无所知于缘起妄想。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0377c21"/><lb ed="R072" n="0023a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0377c2101">复次觉与不觉有二种相云何为二一者同相二者 <lb ed="X" n="0377c22"/><lb ed="R072" n="0023a13"/>异相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0377c23"/><lb ed="R072" n="0023a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0377c2301"><anchor xml:id="nkr_note_add_0377c2301" n="0377c2301"/><anchor xml:id="beg0377c2301" n="0377c2301"/>已<anchor xml:id="end0377c2301"/>上觉与不觉二義皆以释竟此复明觉与不觉 <lb ed="X" n="0377c24"/><lb ed="R072" n="0023a15"/>有二种相者因前云不生不灭与生灭和合非一 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0378a" n="0378a"/> <lb ed="X" n="0378a01"/><lb ed="R072" n="0023a16"/>非异名为阿赖耶识上虽标非一非异此正显也 <lb ed="X" n="0378a02"/><lb ed="R072" n="0023a17"/>非一即是异相非异即是同相以真妄名同相者 <lb ed="X" n="0378a03"/><lb ed="R072" n="0023a18"/>谓真如随缘不变妄想成事体空故也又名异相 <lb ed="X" n="0378a04"/><lb ed="R072" n="0023b01"/>者以真如不变随缘妄想体空成事故也即知真 <lb ed="X" n="0378a05"/><lb ed="R072" n="0023b02"/>妄之体而言同真妄之用而名异也亦因向说觉 <lb ed="X" n="0378a06"/><lb ed="R072" n="0023b03"/>与不觉染净乖然又说依觉故迷不離本觉若言 <lb ed="X" n="0378a07"/><lb ed="R072" n="0023b04"/>其异云何依觉故迷若言其同云何染净不等又 <lb ed="X" n="0378a08"/><lb ed="R072" n="0023b05"/>若定同定异皆无进修之门何也同则凡圣一等 <lb ed="X" n="0378a09"/><lb ed="R072" n="0023b06"/>欣厌都绝异则染净抗行迷悟永隔故以同异辨 <lb ed="X" n="0378a10"/><lb ed="R072" n="0023b07"/>释以除斯迷。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0378a11"/><lb ed="R072" n="0023b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0378a1101">同相者譬如种种瓦器皆同微尘性相如是无漏无 <lb ed="X" n="0378a12"/><lb ed="R072" n="0023b09"/>明种种业幻皆同真如性相是故修多罗中依于此 <lb ed="X" n="0378a13"/><lb ed="R072" n="0023b10"/>義说一切众生本来常住入于涅槃菩提之法非可 <lb ed="X" n="0378a14"/><lb ed="R072" n="0023b11"/>修相非可作相毕竟无得亦无色相可见而有见色 <lb ed="X" n="0378a15"/><lb ed="R072" n="0023b12"/>相者唯是随染业幻所作非是智色不空之相以智 <lb ed="X" n="0378a16"/><lb ed="R072" n="0023b13"/>相无可见故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0378a17"/><lb ed="R072" n="0023b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0378a1701">此显觉与不觉体性本同也如种种瓦器虽有无 <lb ed="X" n="0378a18"/><lb ed="R072" n="0023b15"/>量差别究竟皆同微尘性相以離微尘无别有体 <lb ed="X" n="0378a19"/><lb ed="R072" n="0023b16"/>故无漏无明业幻虽异其实皆同真如性相以一 <lb ed="X" n="0378a20"/><lb ed="R072" n="0023b17"/>切法因心成体故无漏即觉義无明即不觉義无 <lb ed="X" n="0378a21"/><lb ed="R072" n="0023b18"/>漏种种业幻即智净相及不思议业相无明种种 <lb ed="X" n="0378a22"/><lb ed="R072" n="0024a01"/>业幻即三细六粗之相此染净之相虽有无漏无 <lb ed="X" n="0378a23"/><lb ed="R072" n="0024a02"/>明之异究竟皆归自性此自性中一相一味毕竟 <lb ed="X" n="0378a24"/><lb ed="R072" n="0024a03"/>平等故云同也故引契经证成以明本来常住入 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0378b" n="0378b"/> <lb ed="X" n="0378b01"/><lb ed="R072" n="0024a04"/>于涅槃菩提之法非可修相非可作相毕竟无得 <lb ed="X" n="0378b02"/><lb ed="R072" n="0024a05"/>亦无色相可见言非可修相非可作相者以无漏 <lb ed="X" n="0378b03"/><lb ed="R072" n="0024a06"/>即真如性相故无观智可修亦无<persName>佛</persName>道可作也言 <lb ed="X" n="0378b04"/><lb ed="R072" n="0024a07"/>无色相可见者由无明即真如性相故无妄法可 <lb ed="X" n="0378b05"/><lb ed="R072" n="0024a08"/>遣亦无色相可见所谓无明实性即<persName>佛</persName>性幻化空 <lb ed="X" n="0378b06"/><lb ed="R072" n="0024a09"/>身即法身也既性相平等无相可见而又见色相 <lb ed="X" n="0378b07"/><lb ed="R072" n="0024a10"/>者唯是随彼业幻所作妄有境界非是智色不空 <lb ed="X" n="0378b08"/><lb ed="R072" n="0024a11"/>之性以其智相无可见故如般若云色即是空寧 <lb ed="X" n="0378b09"/><lb ed="R072" n="0024a12"/>有智色之性可见也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0378b10"/><lb ed="R072" n="0024a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0378b1001">异相者如种种瓦器各各不同如是无漏无明随染 <lb ed="X" n="0378b11"/><lb ed="R072" n="0024a14"/>幻差别性染幻差别故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0378b12"/><lb ed="R072" n="0024a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0378b1201">此显觉与不觉用相自别也亦如种种瓦器虽同 <lb ed="X" n="0378b13"/><lb ed="R072" n="0024a16"/>微尘性相不妨随器而异无漏无明虽同真如性 <lb ed="X" n="0378b14"/><lb ed="R072" n="0024a17"/>相不妨随染幻差别之性则有差别相现如无漏 <lb ed="X" n="0378b15"/><lb ed="R072" n="0024a18"/>随智净相不思议相差别之性则有三身四智十 <lb ed="X" n="0378b16"/><lb ed="R072" n="0024b01"/>力四无所畏十八不共三十七品助道法之异无 <lb ed="X" n="0378b17"/><lb ed="R072" n="0024b02"/>明随三细六粗差别之相则有五阴六入十二处 <lb ed="X" n="0378b18"/><lb ed="R072" n="0024b03"/>十八界三涂六道二十五有之别固知体本是同 <lb ed="X" n="0378b19"/><lb ed="R072" n="0024b04"/>因相有异若能除器观空同异俱泯。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0378b20"/><lb ed="R072" n="0024b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0378b2001">复次生灭因缘者所谓众生依心意意识转故此義 <lb ed="X" n="0378b21"/><lb ed="R072" n="0024b06"/>云何以依阿赖耶识说有无明不觉而起能见能现 <lb ed="X" n="0378b22"/><lb ed="R072" n="0024b07"/>能取境界起念相续故说为意。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0378b23"/><lb ed="R072" n="0024b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0378b2301">上明生灭门竟此正释生灭因缘灭因缘在下六 <lb ed="X" n="0378b24"/><lb ed="R072" n="0024b09"/>种染心文中释此先明生因缘也明生因缘者即 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0378c" n="0378c"/> <lb ed="X" n="0378c01"/><lb ed="R072" n="0024b10"/>释上不觉義三细六粗之缘起也然梨耶心体不 <lb ed="X" n="0378c02"/><lb ed="R072" n="0024b11"/>守自性是生三细之因外妄境界动起识浪是生 <lb ed="X" n="0378c03"/><lb ed="R072" n="0024b12"/>六粗之缘虽有粗细生妄因缘皆以梨耶心体为 <lb ed="X" n="0378c04"/><lb ed="R072" n="0024b13"/>之依止六七二识以为枢纽故云依心意意识转 <lb ed="X" n="0378c05"/><lb ed="R072" n="0024b14"/>故此義云何下征明依心意意识转也以依阿梨 <lb ed="X" n="0378c06"/><lb ed="R072" n="0024b15"/>耶识说有无明正明依心转也由无明熏习真如 <lb ed="X" n="0378c07"/><lb ed="R072" n="0024b16"/>成此梨耶即此梨耶与彼无明为依此即无明业 <lb ed="X" n="0378c08"/><lb ed="R072" n="0024b17"/>相也由此无明业相不觉真如法一故能见能现 <lb ed="X" n="0378c09"/><lb ed="R072" n="0024b18"/>能取境界起念相续此正明依意转也能见即能 <lb ed="X" n="0378c10"/><lb ed="R072" n="0025a01"/>见相也能现即境界相也能取境界即智相也起 <lb ed="X" n="0378c11"/><lb ed="R072" n="0025a02"/>念相续即相续相也虽有五相差别总在一念妄 <lb ed="X" n="0378c12"/><lb ed="R072" n="0025a03"/>动而现故俱名为意意者即念相也然此五相即 <lb ed="X" n="0378c13"/><lb ed="R072" n="0025a04"/>俱生我法二执及分别法执也不觉而起能见能 <lb ed="X" n="0378c14"/><lb ed="R072" n="0025a05"/>现即俱生法执能取境界起念相续即分别法执 <lb ed="X" n="0378c15"/><lb ed="R072" n="0025a06"/>及俱生我执也分别我执不列此者乃在下文意 <lb ed="X" n="0378c16"/><lb ed="R072" n="0025a07"/>识中执取相所摄也故下六种染心文中八地<anchor xml:id="nkr_note_add_0378c1601" n="0378c1601"/><anchor xml:id="beg0378c1601" n="0378c1601"/>已<anchor xml:id="end0378c1601"/> <lb ed="X" n="0378c17"/><lb ed="R072" n="0025a08"/>前远離能取境界起念相续八地<anchor xml:id="nkr_note_add_0378c1701" n="0378c1701"/><anchor xml:id="beg0378c1701" n="0378c1701"/>已<anchor xml:id="end0378c1701"/>後远離不觉 <lb ed="X" n="0378c18"/><lb ed="R072" n="0025a09"/>而起能见能现正符八识颂中不动地前纔捨藏 <lb ed="X" n="0378c19"/><lb ed="R072" n="0025a10"/>金刚道後异熟空地前捨藏正捨我爱执藏异熟 <lb ed="X" n="0378c20"/><lb ed="R072" n="0025a11"/>识空正空俱生法执也。</p><p xml:id="pX45p0378c2010" cb:place="inline">〇问上说依觉有不觉由 <lb ed="X" n="0378c21"/><lb ed="R072" n="0025a12"/>此不觉力故动彼心体令起灭和合方有梨耶业 <lb ed="X" n="0378c22"/><lb ed="R072" n="0025a13"/>相等何故此中说依梨耶有无明乎答此中正意 <lb ed="X" n="0378c23"/><lb ed="R072" n="0025a14"/>唯取真心随缘之義此随缘義难名目故或就未 <lb ed="X" n="0378c24"/><lb ed="R072" n="0025a15"/>起说依真如有无明或约成就起<anchor xml:id="nkr_note_add_0378c2401" n="0378c2401"/><anchor xml:id="beg0378c2401" n="0378c2401"/>已<anchor xml:id="end0378c2401"/>说依梨耶有 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0379a" n="0379a"/> <lb ed="X" n="0379a01"/><lb ed="R072" n="0025a16"/>无明然此二名方尽其義是故文中前後绮互言 <lb ed="X" n="0379a02"/><lb ed="R072" n="0025a17"/>耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0379a03"/><lb ed="R072" n="0025a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0379a0301">此意复有五种名云何为五一者名为业识谓无明 <lb ed="X" n="0379a04"/><lb ed="R072" n="0025b01"/>力不觉心动故二者名为转识依于动心能见相故 <lb ed="X" n="0379a05"/><lb ed="R072" n="0025b02"/>三者名为现识所谓能现一切境界犹如明镜现于 <lb ed="X" n="0379a06"/><lb ed="R072" n="0025b03"/>色像现识亦尔随其五尘对至即现无有前後以一 <lb ed="X" n="0379a07"/><lb ed="R072" n="0025b04"/>切时任运而起常在前故四者名为智识谓分别染 <lb ed="X" n="0379a08"/><lb ed="R072" n="0025b05"/>净法故五者名为相续识以念相应不断故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0379a09"/><lb ed="R072" n="0025b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0379a0901">此五种名正释不觉而起能见能现能取境界起 <lb ed="X" n="0379a10"/><lb ed="R072" n="0025b07"/>念相续也一者名为业识即不觉而起业相也明 <lb ed="X" n="0379a11"/><lb ed="R072" n="0025b08"/>识不自起因无明妄动动则有苦故名为业前明 <lb ed="X" n="0379a12"/><lb ed="R072" n="0025b09"/>业相此明识者以显识为能生相为所生今明生 <lb ed="X" n="0379a13"/><lb ed="R072" n="0025b10"/>因故云识也又显相即是识非有二義识者了别 <lb ed="X" n="0379a14"/><lb ed="R072" n="0025b11"/>義因谓相而起了别不然離缘无形识将何用总 <lb ed="X" n="0379a15"/><lb ed="R072" n="0025b12"/>显心生法生法生心生前後文義互见矣下文四 <lb ed="X" n="0379a16"/><lb ed="R072" n="0025b13"/>识皆準此释二者名为转识即能见相也由依心 <lb ed="X" n="0379a17"/><lb ed="R072" n="0025b14"/>动转成能见若无无明心动则无能见相也三者 <lb ed="X" n="0379a18"/><lb ed="R072" n="0025b15"/>名为现识即境界相也以依转识之故则境界妄 <lb ed="X" n="0379a19"/><lb ed="R072" n="0025b16"/>现虽现一切境界犹不分别故喩如明镜现诸色 <lb ed="X" n="0379a20"/><lb ed="R072" n="0025b17"/>相且镜中现相本无前後差别故云现识亦尔随 <lb ed="X" n="0379a21"/><lb ed="R072" n="0025b18"/>其五尘对至即现无有前後所以无前後差别者 <lb ed="X" n="0379a22"/><lb ed="R072" n="0026a01"/>以其现识任运而转常在前故四者名为智识即 <lb ed="X" n="0379a23"/><lb ed="R072" n="0026a02"/>智相也以依现识所现境界起净染等念虽起分 <lb ed="X" n="0379a24"/><lb ed="R072" n="0026a03"/>别任运微细故云为智五者相续识即相续相也 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0379b" n="0379b"/> <lb ed="X" n="0379b01"/><lb ed="R072" n="0026a04"/>以依智识分别染净诸法复生苦乐觉心得长相 <lb ed="X" n="0379b02"/><lb ed="R072" n="0026a05"/>续法尔不断故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0379b03"/><lb ed="R072" n="0026a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0379b0301">住持过去无量世等善恶之业令不失故复能成熟 <lb ed="X" n="0379b04"/><lb ed="R072" n="0026a07"/>现在未来苦乐等报无差违故能令现在<anchor xml:id="nkr_note_add_0379b0401" n="0379b0401"/><anchor xml:id="beg0379b0401" n="0379b0401"/>已<anchor xml:id="end0379b0401"/>经之事 <lb ed="X" n="0379b05"/><lb ed="R072" n="0026a08"/>忽然而念未来之事不觉妄虑是故三界虚伪唯心 <lb ed="X" n="0379b06"/><lb ed="R072" n="0026a09"/>所作離心则无六尘境界此義云何以一切法皆从 <lb ed="X" n="0379b07"/><lb ed="R072" n="0026a10"/>心起妄念而生一切分别即分别自心心不见心无 <lb ed="X" n="0379b08"/><lb ed="R072" n="0026a11"/>相可得当知世间一切境界皆依众生无明妄心而 <lb ed="X" n="0379b09"/><lb ed="R072" n="0026a12"/>得住持是故一切法如镜中相无体可得唯心虚妄 <lb ed="X" n="0379b10"/><lb ed="R072" n="0026a13"/>以心生则种种法生心灭则种种法灭故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0379b11"/><lb ed="R072" n="0026a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0379b1101">上明五意行相此明五意功能也由心体中具无 <lb ed="X" n="0379b12"/><lb ed="R072" n="0026a15"/>明业识熏习成种故能住持过去善恶等业住持 <lb ed="X" n="0379b13"/><lb ed="R072" n="0026a16"/>者即摄持之義善恶等业即善恶种子也以此善 <lb ed="X" n="0379b14"/><lb ed="R072" n="0026a17"/>恶种子恒常相续犹如瀑流故云令不失故由心 <lb ed="X" n="0379b15"/><lb ed="R072" n="0026a18"/>体中具转识现识之故复能成熟现在未来苦乐 <lb ed="X" n="0379b16"/><lb ed="R072" n="0026b01"/>等报由过去善业故感现在未来乐报由过去恶 <lb ed="X" n="0379b17"/><lb ed="R072" n="0026b02"/>业故招现在未来苦报由业因不失故报亦无差 <lb ed="X" n="0379b18"/><lb ed="R072" n="0026b03"/>违由心体中具智识之故能令现在<anchor xml:id="nkr_note_add_0379b1801" n="0379b1801"/><anchor xml:id="beg0379b1801" n="0379b1801"/>已<anchor xml:id="end0379b1801"/>经之事忽 <lb ed="X" n="0379b19"/><lb ed="R072" n="0026b04"/>然而念由具相续识之故能令未来未经之事不 <lb ed="X" n="0379b20"/><lb ed="R072" n="0026b05"/>觉妄动明过去之业现在未来之报以显三世因 <lb ed="X" n="0379b21"/><lb ed="R072" n="0026b06"/>果之法不出自心也明<anchor xml:id="nkr_note_add_0379b2101" n="0379b2101"/><anchor xml:id="beg0379b2101" n="0379b2101"/>已<anchor xml:id="end0379b2101"/>经之事而念未经之事 <lb ed="X" n="0379b22"/><lb ed="R072" n="0026b07"/>而思以显三世生灭之念亦不離于自心也故结 <lb ed="X" n="0379b23"/><lb ed="R072" n="0026b08"/>显云三界虚伪唯心所作以一切法皆从妄念而 <lb ed="X" n="0379b24"/><lb ed="R072" n="0026b09"/>生故名虚伪離心则无六尘境界故曰唯心既即 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0379c" n="0379c"/> <lb ed="X" n="0379c01"/><lb ed="R072" n="0026b10"/>法是心所以分别者即分别自心也如楞严云自 <lb ed="X" n="0379c02"/><lb ed="R072" n="0026b11"/>心取自心非幻成幻法若心不取了不可得不见 <lb ed="X" n="0379c03"/><lb ed="R072" n="0026b12"/>者即不取也亦如楞严云不取无非幻非幻尙不 <lb ed="X" n="0379c04"/><lb ed="R072" n="0026b13"/>生幻法云何立或云心既即法何不见心故曰无 <lb ed="X" n="0379c05"/><lb ed="R072" n="0026b14"/>相可得当知下总结上意以令知诸法本无皆依 <lb ed="X" n="0379c06"/><lb ed="R072" n="0026b15"/>无明妄心而立如镜中之相了无实体故云心生 <lb ed="X" n="0379c07"/><lb ed="R072" n="0026b16"/>则法生心灭则法灭此则心随熏动而言生心源 <lb ed="X" n="0379c08"/><lb ed="R072" n="0026b17"/>还净而言灭若離染净之心而诸法何尝有生有 <lb ed="X" n="0379c09"/><lb ed="R072" n="0026b18"/>灭耶。</p><p xml:id="pX45p0379c0903" cb:place="inline">问诸经论皆以三细目第八识且持业现 <lb ed="X" n="0379c10"/><lb ed="R072" n="0027a01"/>果非馀识所能此论何以皆名意耶答诸经论皆 <lb ed="X" n="0379c11"/><lb ed="R072" n="0027a02"/>谓不生不灭与生灭和合名为阿赖耶识半分不 <lb ed="X" n="0379c12"/><lb ed="R072" n="0027a03"/>生灭即名真相乃八识之体半分生灭即名业相 <lb ed="X" n="0379c13"/><lb ed="R072" n="0027a04"/>非意而何且八识之体精而自明若非意为贴体 <lb ed="X" n="0379c14"/><lb ed="R072" n="0027a05"/>无明绝无能见能现之事当知能见能现皆此意 <lb ed="X" n="0379c15"/><lb ed="R072" n="0027a06"/>根之咎故此论以三细归于意根与诸经论何相 <lb ed="X" n="0379c16"/><lb ed="R072" n="0027a07"/>违过亦因此意恒审第八见分为我故有五识心 <lb ed="X" n="0379c17"/><lb ed="R072" n="0027a08"/>转因有五识取下尘影故有六识心转五识既转 <lb ed="X" n="0379c18"/><lb ed="R072" n="0027a09"/>即熏八识相分六识既转即熏八识见相二分所 <lb ed="X" n="0379c19"/><lb ed="R072" n="0027a10"/>以受熏持种积起果法无有断绝皆因意根执我 <lb ed="X" n="0379c20"/><lb ed="R072" n="0027a11"/>之故若七识不执则五识六识不转既五识六识 <lb ed="X" n="0379c21"/><lb ed="R072" n="0027a12"/>不转则无熏习见相二分之義既无熏习之義何 <lb ed="X" n="0379c22"/><lb ed="R072" n="0027a13"/>得有受熏持种积起果法藏识异熟识之名耶故 <lb ed="X" n="0379c23"/><lb ed="R072" n="0027a14"/>此论以受熏持种异熟归咎于意与诸经论亦不 <lb ed="X" n="0379c24"/><lb ed="R072" n="0027a15"/>相违固知说三细即是明八识体中半分生灭何 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0380a" n="0380a"/> <lb ed="X" n="0380a01"/><lb ed="R072" n="0027a16"/>尝離八识而有不觉能见能现耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0380a02"/><lb ed="R072" n="0027a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0380a0201">复次言意识者即此相续识依诸凡夫取著转深计 <lb ed="X" n="0380a03"/><lb ed="R072" n="0027a18"/>我我所种种妄执随事攀缘分别六尘名为意识亦 <lb ed="X" n="0380a04"/><lb ed="R072" n="0027b01"/>名分離识又复说名分别事识此识依见爱烦恼增 <lb ed="X" n="0380a05"/><lb ed="R072" n="0027b02"/>长義故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0380a06"/><lb ed="R072" n="0027b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0380a0601">此正释依意识转也此识依意得名故名依相续 <lb ed="X" n="0380a07"/><lb ed="R072" n="0027b04"/>识取著转深随事攀缘名为意识相续识即意也 <lb ed="X" n="0380a08"/><lb ed="R072" n="0027b05"/>此意依诸圣人恒审无我之理使念念成净令意 <lb ed="X" n="0380a09"/><lb ed="R072" n="0027b06"/>识永不转故依诸凡夫恒审八识见分为我变带 <lb ed="X" n="0380a10"/><lb ed="R072" n="0027b07"/>相分执为我所由内深入计著故外起种种妄执 <lb ed="X" n="0380a11"/><lb ed="R072" n="0027b08"/>随事攀缘故六识心转此即执取相乃分别我执 <lb ed="X" n="0380a12"/><lb ed="R072" n="0027b09"/>也又名分離识者以此第六识根境粗显恒常转 <lb ed="X" n="0380a13"/><lb ed="R072" n="0027b10"/>变易改也又复名分别事识者以此识同五识缘 <lb ed="X" n="0380a14"/><lb ed="R072" n="0027b11"/>境即取色声香味触尘若離五识即复分别五尘 <lb ed="X" n="0380a15"/><lb ed="R072" n="0027b12"/>影事又能缘三世有质无质之法故名分别事识 <lb ed="X" n="0380a16"/><lb ed="R072" n="0027b13"/>此识虽依意根而转犹依见爱烦恼故得增长见 <lb ed="X" n="0380a17"/><lb ed="R072" n="0027b14"/>即八十八使见惑即名见一切住地爱即八十一 <lb ed="X" n="0380a18"/><lb ed="R072" n="0027b15"/>品思惑即名欲爱住地色爱住地无色爱住地此 <lb ed="X" n="0380a19"/><lb ed="R072" n="0027b16"/>四住地昏烦恼乱于心使聚缘内摇趣外奔逸故 <lb ed="X" n="0380a20"/><lb ed="R072" n="0027b17"/>名增长。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0380a21"/><lb ed="R072" n="0027b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0380a2101">依无明熏习所起识者非凡夫能知亦非二乘智慧 <lb ed="X" n="0380a22"/><lb ed="R072" n="0028a01"/>所觉谓依菩萨从初正信发心观察若证法身得少 <lb ed="X" n="0380a23"/><lb ed="R072" n="0028a02"/>分知乃至菩萨究竟地不能尽知唯<persName>佛</persName>穷了何以故 <lb ed="X" n="0380a24"/><lb ed="R072" n="0028a03"/>是心从本<anchor xml:id="nkr_note_add_0380a2401" n="0380a2401"/><anchor xml:id="beg0380a2401" n="0380a2401"/>已<anchor xml:id="end0380a2401"/>来自性淸净而有无明为无明所染有 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0380b" n="0380b"/> <lb ed="X" n="0380b01"/><lb ed="R072" n="0028a04"/>其染心虽有染心而常恒不变是故此義唯<persName>佛</persName>能知 <lb ed="X" n="0380b02"/><lb ed="R072" n="0028a05"/>所谓心性常无念故名为不变以不达一法界故心 <lb ed="X" n="0380b03"/><lb ed="R072" n="0028a06"/>不相应忽然念起名为无明。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0380b04"/><lb ed="R072" n="0028a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0380b0401">此重显无明所起之识唯<persName>佛</persName>穷了以发起下文灭 <lb ed="X" n="0380b05"/><lb ed="R072" n="0028a08"/>因缘義无明熏习所起之识乃第八识一分不觉 <lb ed="X" n="0380b06"/><lb ed="R072" n="0028a09"/>之義即意中业识也然无明熏习真如即真相业 <lb ed="X" n="0380b07"/><lb ed="R072" n="0028a10"/>相和合名为阿赖耶识半分业相即名业识此即 <lb ed="X" n="0380b08"/><lb ed="R072" n="0028a11"/>无明住地也非凡夫能知亦非二乘所觉者以二 <lb ed="X" n="0380b09"/><lb ed="R072" n="0028a12"/>乘观智但能了烦恼四住地正以无明住地伏为 <lb ed="X" n="0380b10"/><lb ed="R072" n="0028a13"/>涅槃故彼不能觉也从初正信发心观察犹未能 <lb ed="X" n="0380b11"/><lb ed="R072" n="0028a14"/>知者以彼分别我法二执未断犹住凡位未能觉 <lb ed="X" n="0380b12"/><lb ed="R072" n="0028a15"/>通诸<persName>佛</persName>境界也若证法身得少分知者以彼<anchor xml:id="nkr_note_add_0380b1201" n="0380b1201"/><anchor xml:id="beg0380b1201" n="0380b1201"/>已<anchor xml:id="end0380b1201"/>捨 <lb ed="X" n="0380b13"/><lb ed="R072" n="0028a16"/>分别我法二执俱生二执渐伏渐断分证十种真 <lb ed="X" n="0380b14"/><lb ed="R072" n="0028a17"/>如故随地增进得少分知乃至等觉犹未尽知者 <lb ed="X" n="0380b15"/><lb ed="R072" n="0028a18"/>以彼有一障二愚尙未断尽故不能究竟而知唯 <lb ed="X" n="0380b16"/><lb ed="R072" n="0028b01"/><persName>佛</persName>五住究尽二障永灭故能穷了是心从本<anchor xml:id="nkr_note_add_0380b1601" n="0380b1601"/><anchor xml:id="beg0380b1601" n="0380b1601"/>已<anchor xml:id="end0380b1601"/>来 <lb ed="X" n="0380b17"/><lb ed="R072" n="0028b02"/>下正明难知之旨以此心不变随缘故云自性淸 <lb ed="X" n="0380b18"/><lb ed="R072" n="0028b03"/>净而有无明然虽随缘其体不变故云虽有染心 <lb ed="X" n="0380b19"/><lb ed="R072" n="0028b04"/>而常恒不变由是之故若以无明而窥不妨全体 <lb ed="X" n="0380b20"/><lb ed="R072" n="0028b05"/>即真若以真常取证不妨体杂无明是故此義唯 <lb ed="X" n="0380b21"/><lb ed="R072" n="0028b06"/><persName>佛</persName>能知如勝鬘经云自性淸净心难可了知彼心 <lb ed="X" n="0380b22"/><lb ed="R072" n="0028b07"/>为烦恼亦难可了知乃至结云唯<persName>佛</persName>能知所谓心 <lb ed="X" n="0380b23"/><lb ed="R072" n="0028b08"/>性下总释真妄二義心性常无念故名为不变结 <lb ed="X" n="0380b24"/><lb ed="R072" n="0028b09"/>显真也由了真如法一故智与理如本无念相心 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0380c" n="0380c"/> <lb ed="X" n="0380c01"/><lb ed="R072" n="0028b10"/>性常恒即名本觉以不达一法界故结显妄也由 <lb ed="X" n="0380c02"/><lb ed="R072" n="0028b11"/>自心不觉妄随染缘以不达真如法一故则智与 <lb ed="X" n="0380c03"/><lb ed="R072" n="0028b12"/>理违忽然念起故名无明。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0380c04"/><lb ed="R072" n="0028b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0380c0401">染心者有六种云何为六一者执相应染依二乘解 <lb ed="X" n="0380c05"/><lb ed="R072" n="0028b14"/>脱及信相应地远離故二者不断相应染依信相应 <lb ed="X" n="0380c06"/><lb ed="R072" n="0028b15"/>地修学方便渐渐能捨得净心地究竟離故三者分 <lb ed="X" n="0380c07"/><lb ed="R072" n="0028b16"/>别智相应染依具戒地渐離乃至无相方便地究竟 <lb ed="X" n="0380c08"/><lb ed="R072" n="0028b17"/>離故四者现色不相应染依色自在地能離故五者 <lb ed="X" n="0380c09"/><lb ed="R072" n="0028b18"/>能见心不相应染依心自在地能離故六者根本业 <lb ed="X" n="0380c10"/><lb ed="R072" n="0029a01"/>不相应染依菩萨尽地得入<persName>如来</persName>地能離故不了一 <lb ed="X" n="0380c11"/><lb ed="R072" n="0029a02"/>法界義者从信相应地观察学断入净心地随分得 <lb ed="X" n="0380c12"/><lb ed="R072" n="0029a03"/>離乃至<persName>如来</persName>地能究竟離故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0380c13"/><lb ed="R072" n="0029a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0380c1301"><anchor xml:id="nkr_note_add_0380c1301" n="0380c1301"/><anchor xml:id="beg0380c1301" n="0380c1301"/>已<anchor xml:id="end0380c1301"/>上明生因缘竟此正释灭因缘也此中所灭者 <lb ed="X" n="0380c14"/><lb ed="R072" n="0029a05"/>乃无明染因境界妄缘而能使因缘灭者是以真 <lb ed="X" n="0380c15"/><lb ed="R072" n="0029a06"/>如内熏为因诸<persName>佛</persName>菩萨为缘也明灭因缘者即推 <lb ed="X" n="0380c16"/><lb ed="R072" n="0029a07"/>明觉義三贤十圣及等觉菩萨所断粗细惑也既 <lb ed="X" n="0380c17"/><lb ed="R072" n="0029a08"/>明前義乃合三细六粗之相理该九种此开六种 <lb ed="X" n="0380c18"/><lb ed="R072" n="0029a09"/>者以六粗中後三种乃凡夫所離虽复名觉即是 <lb ed="X" n="0380c19"/><lb ed="R072" n="0029a10"/>不觉故此不列亦依生因缘中意有五种及意识 <lb ed="X" n="0380c20"/><lb ed="R072" n="0029a11"/>一种生灭对显故名为六一者执相应染即执取 <lb ed="X" n="0380c21"/><lb ed="R072" n="0029a12"/>相也此执取相即分别我执在意识中起自心相 <lb ed="X" n="0380c22"/><lb ed="R072" n="0029a13"/>分别计度执为实我二乘解脱我执<anchor xml:id="nkr_note_add_0380c2201" n="0380c2201"/><anchor xml:id="beg0380c2201" n="0380c2201"/>已<anchor xml:id="end0380c2201"/>证真空故 <lb ed="X" n="0380c23"/><lb ed="R072" n="0029a14"/>捨此相乃至菩萨十信<anchor xml:id="nkr_note_add_0380c2301" n="0380c2301"/><anchor xml:id="beg0380c2301" n="0380c2301"/>已<anchor xml:id="end0380c2301"/>圆发心观察以奢摩他 <lb ed="X" n="0380c24"/><lb ed="R072" n="0029a15"/>观不起遍计执性故亦能離二者不断相应染即 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0381a" n="0381a"/> <lb ed="X" n="0381a01"/><lb ed="R072" n="0029a16"/>相续相也此相续相即分别法执在意地中起自 <lb ed="X" n="0381a02"/><lb ed="R072" n="0029a17"/>心相分别计度执为实法从初正信乃至加行位 <lb ed="X" n="0381a03"/><lb ed="R072" n="0029a18"/>中作法空观渐伏渐除入初地初心究竟離故净 <lb ed="X" n="0381a04"/><lb ed="R072" n="0029b01"/>心地即初地也以入初地时六七二识皆转下品 <lb ed="X" n="0381a05"/><lb ed="R072" n="0029b02"/>之智分别我法二执皆離所谓分别二障极喜无 <lb ed="X" n="0381a06"/><lb ed="R072" n="0029b03"/>也三者分别智相应染即智相也此智相即俱生 <lb ed="X" n="0381a07"/><lb ed="R072" n="0029b04"/>我执在意地中微细思量从二地至八地初心入 <lb ed="X" n="0381a08"/><lb ed="R072" n="0029b05"/>生空真如数数除灭所谓无功用行我恒摧也具 <lb ed="X" n="0381a09"/><lb ed="R072" n="0029b06"/>戒地即二地也无相方便地即八地也四者现色 <lb ed="X" n="0381a10"/><lb ed="R072" n="0029b07"/>不相应染即境界相也此境界相即俱生法执在 <lb ed="X" n="0381a11"/><lb ed="R072" n="0029b08"/>意地中任运起故九地菩萨纯入法空真如了法 <lb ed="X" n="0381a12"/><lb ed="R072" n="0029b09"/>如幻得法自在方能離故五者能见心不相应染 <lb ed="X" n="0381a13"/><lb ed="R072" n="0029b10"/>即能见相也此能见相亦名智障在意地中微细 <lb ed="X" n="0381a14"/><lb ed="R072" n="0029b11"/>起故十地菩萨法空圆成修习毕功慈阴妙雲覆 <lb ed="X" n="0381a15"/><lb ed="R072" n="0029b12"/>涅槃海成就一切种智得心目在永得離故六者 <lb ed="X" n="0381a16"/><lb ed="R072" n="0029b13"/>根本业不相应染即无明业相也此业相即俱生 <lb ed="X" n="0381a17"/><lb ed="R072" n="0029b14"/>二执种子在意地中微细熏习异熟识体恒得住 <lb ed="X" n="0381a18"/><lb ed="R072" n="0029b15"/>持至等觉後心金刚智起异熟识空一念相应慧 <lb ed="X" n="0381a19"/><lb ed="R072" n="0029b16"/>断彼根本无明直入妙觉果海究竟離故不了一 <lb ed="X" n="0381a20"/><lb ed="R072" n="0029b17"/>法界下总结成上意也由不了一法界故有此六 <lb ed="X" n="0381a21"/><lb ed="R072" n="0029b18"/>种染心今从贤位依相似觉渐渐学断至十圣位 <lb ed="X" n="0381a22"/><lb ed="R072" n="0030a01"/>随分觉離乃至入<persName>如来</persName>地方能究竟永灭固知因 <lb ed="X" n="0381a23"/><lb ed="R072" n="0030a02"/>染心而安立圣位若離染心圣亦何有所谓圣名 <lb ed="X" n="0381a24"/><lb ed="R072" n="0030a03"/>凡号总是虚声殊相劣形皆为幻色。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0381b" n="0381b"/> <lb ed="X" n="0381b01"/><lb ed="R072" n="0030a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0381b0101">言相应義者谓心念法异依染净差别而知相缘相 <lb ed="X" n="0381b02"/><lb ed="R072" n="0030a05"/>同故不相应義者谓即心不觉常无别异不同知相 <lb ed="X" n="0381b03"/><lb ed="R072" n="0030a06"/>缘相故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0381b04"/><lb ed="R072" n="0030a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0381b0401">此释前六染心中三种相应三种不相应義也相 <lb ed="X" n="0381b05"/><lb ed="R072" n="0030a08"/>应義者虽心念法异而知相缘相同故心念者即 <lb ed="X" n="0381b06"/><lb ed="R072" n="0030a09"/>智相相续相执取相也法者即三细中境界相也 <lb ed="X" n="0381b07"/><lb ed="R072" n="0030a10"/>虽智相相续相执取相与境界相异不妨随彼境 <lb ed="X" n="0381b08"/><lb ed="R072" n="0030a11"/>界染净而起爱与不爱苦乐觉心故曰知相缘相 <lb ed="X" n="0381b09"/><lb ed="R072" n="0030a12"/>同故知相即心念也缘相即法也以明離缘无念 <lb ed="X" n="0381b10"/><lb ed="R072" n="0030a13"/>故名相应不相应義者以依本觉一念不觉说名 <lb ed="X" n="0381b11"/><lb ed="R072" n="0030a14"/>无明即此一念无明顿现三细绝无外境为缘故 <lb ed="X" n="0381b12"/><lb ed="R072" n="0030a15"/>云不同前知相缘相同故如是辨明相应不相应 <lb ed="X" n="0381b13"/><lb ed="R072" n="0030a16"/>者以显粗细之相也言相应者以心境相向能所 <lb ed="X" n="0381b14"/><lb ed="R072" n="0030a17"/>对待故也故列六粗之中所以八地<anchor xml:id="nkr_note_add_0381b1401" n="0381b1401"/><anchor xml:id="beg0381b1401" n="0381b1401"/>已<anchor xml:id="end0381b1401"/>前皆能断 <lb ed="X" n="0381b15"/><lb ed="R072" n="0030a18"/>尽不相应者唯约即心不觉顿现其相非有相待 <lb ed="X" n="0381b16"/><lb ed="R072" n="0030b01"/>故也故名三细所以八地<anchor xml:id="nkr_note_add_0381b1601" n="0381b1601"/><anchor xml:id="beg0381b1601" n="0381b1601"/>已<anchor xml:id="end0381b1601"/>後至<persName>如来</persName>地始能断 <lb ed="X" n="0381b17"/><lb ed="R072" n="0030b02"/>尽也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0381b18"/><lb ed="R072" n="0030b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0381b1801">又染心義者名为烦恼碍能障真如根本智故无明 <lb ed="X" n="0381b19"/><lb ed="R072" n="0030b04"/>義者名为智碍能障世间自然业智故此義云何以 <lb ed="X" n="0381b20"/><lb ed="R072" n="0030b05"/>依染心能见能现妄取境界违平等性故以一切法 <lb ed="X" n="0381b21"/><lb ed="R072" n="0030b06"/>常静无有起相无明不觉妄与法违故不能得随顺 <lb ed="X" n="0381b22"/><lb ed="R072" n="0030b07"/>世间一切境界种种知故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0381b23"/><lb ed="R072" n="0030b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0381b2301">因上明自性淸净而有无明为无明所染有其染 <lb ed="X" n="0381b24"/><lb ed="R072" n="0030b09"/>心此正释无明染心能障之義亦显離六种染心 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0381c" n="0381c"/> <lb ed="X" n="0381c01"/><lb ed="R072" n="0030b10"/>无非断此二障证二种果也故唯识云由断续生 <lb ed="X" n="0381c02"/><lb ed="R072" n="0030b11"/>烦恼障故证真解脱由断碍解所知障故得大菩 <lb ed="X" n="0381c03"/><lb ed="R072" n="0030b12"/>提染心名烦恼碍者即见爱四住地烦恼能续分 <lb ed="X" n="0381c04"/><lb ed="R072" n="0030b13"/>段生死障我空真如令涅槃之理永不现前故云 <lb ed="X" n="0381c05"/><lb ed="R072" n="0030b14"/>能障真如根本智故根本智即涅槃也以自性涅 <lb ed="X" n="0381c06"/><lb ed="R072" n="0030b15"/>槃本无生灭故名根本智无明名智碍者即无明 <lb ed="X" n="0381c07"/><lb ed="R072" n="0030b16"/>住地能续变易生死障法空真如令菩提之智永 <lb ed="X" n="0381c08"/><lb ed="R072" n="0030b17"/>不现前故曰能障世间自然业智故自然业智即 <lb ed="X" n="0381c09"/><lb ed="R072" n="0030b18"/>菩提也以菩提智身虽现尘现刹皆是无作妙力 <lb ed="X" n="0381c10"/><lb ed="R072" n="0031a01"/>自在成就故名世间自然业智此義云何下双征 <lb ed="X" n="0381c11"/><lb ed="R072" n="0031a02"/>二義以依染心下释烦恼碍也以一切法下释智 <lb ed="X" n="0381c12"/><lb ed="R072" n="0031a03"/>碍也由能见能现妄取境界即违真如无见无现 <lb ed="X" n="0381c13"/><lb ed="R072" n="0031a04"/>无取平等法性故名烦恼碍以一切法常静无有 <lb ed="X" n="0381c14"/><lb ed="R072" n="0031a05"/>起相即智境也因无明不觉妄自动故与彼常静 <lb ed="X" n="0381c15"/><lb ed="R072" n="0031a06"/>之法互相乖违故名智碍下自释相违之意谓不 <lb ed="X" n="0381c16"/><lb ed="R072" n="0031a07"/>能随顺世间一切境界种种知故诚谓不如实知 <lb ed="X" n="0381c17"/><lb ed="R072" n="0031a08"/>真如法一故耳言智碍者非智有碍以无明碍智 <lb ed="X" n="0381c18"/><lb ed="R072" n="0031a09"/>智用不显故名智碍。</p><p xml:id="pX45p0381c1809" cb:place="inline">问六种染心初一种属第 <lb ed="X" n="0381c19"/><lb ed="R072" n="0031a10"/>六意识次五种皆属第七意根然断尽六种染心 <lb ed="X" n="0381c20"/><lb ed="R072" n="0031a11"/>即入<persName>如来</persName>之地寧得但转六七二识五识八识不 <lb ed="X" n="0381c21"/><lb ed="R072" n="0031a12"/>转耶答如唯识云分别俱生我法二执皆在六七 <lb ed="X" n="0381c22"/><lb ed="R072" n="0031a13"/>二识中起自心相分别计度执为实我实法然我 <lb ed="X" n="0381c23"/><lb ed="R072" n="0031a14"/>执即烦恼障法执即智障固知断此二障证二种 <lb ed="X" n="0381c24"/><lb ed="R072" n="0031a15"/>果只尽六七二识也且菩萨修三大阿僧祇劫无 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0382a" n="0382a"/> <lb ed="X" n="0382a01"/><lb ed="R072" n="0031a16"/>非转此六七二识修第一阿僧祇方入初地转六 <lb ed="X" n="0382a02"/><lb ed="R072" n="0031a17"/>七二识下品智也修第二阿僧祇入不动地转六 <lb ed="X" n="0382a03"/><lb ed="R072" n="0031a18"/>七二识中品智也修第三阿僧祇方尽等觉转六 <lb ed="X" n="0382a04"/><lb ed="R072" n="0031b01"/>七二识上品智也然五识八识无法无人所缘性 <lb ed="X" n="0382a05"/><lb ed="R072" n="0031b02"/>境能缘现量非因中转故云六七因中转五八果 <lb ed="X" n="0382a06"/><lb ed="R072" n="0031b03"/>上圆以是之故生因缘中<anchor xml:id="nkr_note_add_0382a0601" n="0382a0601"/><anchor xml:id="beg0382a0601" n="0382a0601"/>但<anchor xml:id="end0382a0601"/>明意与意识灭因缘 <lb ed="X" n="0382a07"/><lb ed="R072" n="0031b04"/>中但灭意意识中六种染心非无意也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0382a08"/><lb ed="R072" n="0031b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0382a0801">复次分别生灭相者有二种云何为二一者粗与心 <lb ed="X" n="0382a09"/><lb ed="R072" n="0031b06"/>相应故二者细与心不相应故又粗中之<g ref="#CB04974">粗</g>凡夫境 <lb ed="X" n="0382a10"/><lb ed="R072" n="0031b07"/>界<g ref="#CB04974">粗</g>中之细及细中之粗菩萨境界细中之细是<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0382a11"/><lb ed="R072" n="0031b08"/>境界此二种生灭依于无明熏习而有所谓依因依 <lb ed="X" n="0382a12"/><lb ed="R072" n="0031b09"/>缘依因者不觉義故依缘者妄作境界義故若因灭 <lb ed="X" n="0382a13"/><lb ed="R072" n="0031b10"/>则缘灭因灭故不相应心灭缘灭故相应心灭。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0382a14"/><lb ed="R072" n="0031b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0382a1401">上虽明生灭因缘未曾拣别生灭之相此正释明 <lb ed="X" n="0382a15"/><lb ed="R072" n="0031b12"/>以摄凡圣境界粗相与心相应细相与心不相应 <lb ed="X" n="0382a16"/><lb ed="R072" n="0031b13"/>解见上文言粗中之<g ref="#CB04974">粗</g>即六粗中後四相也凡夫 <lb ed="X" n="0382a17"/><lb ed="R072" n="0031b14"/>依此执取寻言起业受报故名凡夫境界即觉此 <lb ed="X" n="0382a18"/><lb ed="R072" n="0031b15"/>四相者亦名凡夫以不觉心源故粗中之细即六 <lb ed="X" n="0382a19"/><lb ed="R072" n="0031b16"/>粗中前二相细中之粗即三细中後二相菩萨在 <lb ed="X" n="0382a20"/><lb ed="R072" n="0031b17"/>三贤及八地以前離粗中之细八地以後了细中 <lb ed="X" n="0382a21"/><lb ed="R072" n="0031b18"/>之粗故名菩萨境界细中之细即三细中之初无 <lb ed="X" n="0382a22"/><lb ed="R072" n="0032a01"/>明业相離此相者入<persName>如来</persName>地故名是<persName>佛</persName>境界详明 <lb ed="X" n="0382a23"/><lb ed="R072" n="0032a02"/>離此粗细之相<anchor xml:id="nkr_note_add_0382a2301" n="0382a2301"/><anchor xml:id="beg0382a2301" n="0382a2301"/>已<anchor xml:id="end0382a2301"/>解见六种染心文中此二种生 <lb ed="X" n="0382a24"/><lb ed="R072" n="0032a03"/>灭下总结上意以明从因缘生灭也然诸法本自 <pb ed="X" xml:id="X45.0763.0382b" n="0382b"/> <lb ed="X" n="0382b01"/><lb ed="R072" n="0032a04"/>无生依于无明熏习而有生灭所谓依因依缘依 <lb ed="X" n="0382b02"/><lb ed="R072" n="0032a05"/>因者不觉義故以不觉为因而生三细之相依缘 <lb ed="X" n="0382b03"/><lb ed="R072" n="0032a06"/>者妄作境界義故以境界为缘而长六粗之相如 <lb ed="X" n="0382b04"/><lb ed="R072" n="0032a07"/>楞伽云不思议熏及不思议变是现识流注生住 <lb ed="X" n="0382b05"/><lb ed="R072" n="0032a08"/>之因取种种尘及无始妄想熏是分别事识相生 <lb ed="X" n="0382b06"/><lb ed="R072" n="0032a09"/>住之因彼经流注生即三细也相生即六粗也固 <lb ed="X" n="0382b07"/><lb ed="R072" n="0032a10"/>知離无明则无三细生住之因灭境界则无六粗 <lb ed="X" n="0382b08"/><lb ed="R072" n="0032a11"/>增长之缘故云因灭故不相应心灭缘灭故相应 <lb ed="X" n="0382b09"/><lb ed="R072" n="0032a12"/>心灭亦如楞伽云若覆彼真实种种不实诸虚妄 <lb ed="X" n="0382b10"/><lb ed="R072" n="0032a13"/>灭则一切根识灭是名相灭相续灭者相续所因 <lb ed="X" n="0382b11"/><lb ed="R072" n="0032a14"/>灭则相续灭当知彼经言相灭即相应心灭相续 <lb ed="X" n="0382b12"/><lb ed="R072" n="0032a15"/>灭即不相应心灭。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0382b13"/><lb ed="R072" n="0032a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0382b1301">问曰若心灭者云何相续若相续者云何说究竟灭 <lb ed="X" n="0382b14"/><lb ed="R072" n="0032a17"/>答曰所言灭者唯心相灭非心体灭如风依水而有 <lb ed="X" n="0382b15"/><lb ed="R072" n="0032a18"/>动相若水灭者则风相断绝无所依止以水不灭风 <lb ed="X" n="0382b16"/><lb ed="R072" n="0032b01"/>相相续唯风灭故动相随灭非是水灭无明亦尔依 <lb ed="X" n="0382b17"/><lb ed="R072" n="0032b02"/>心体而动若心体灭者则众生断绝无所依止以体 <lb ed="X" n="0382b18"/><lb ed="R072" n="0032b03"/>不灭心得相续唯痴灭故心相随灭非心智灭。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0382b19"/><lb ed="R072" n="0032b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0382b1901">因上明因灭则缘灭因缘既灭则相应心与不相 <lb ed="X" n="0382b20"/><lb ed="R072" n="0032b05"/>应心俱灭似乎断灭之相故此假设问答以显无 <lb ed="X" n="0382b21"/><lb ed="R072" n="0032b06"/>明心相灭非心体智相灭也其中以水喩心体以 <lb ed="X" n="0382b22"/><lb ed="R072" n="0032b07"/>风喩无明以动相喩三细六粗法喩自显如文可 <lb ed="X" n="0382b23"/><lb ed="R072" n="0032b08"/>知。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0382b24"/><lb ed="R072" n="0032b10"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>大乘起信论捷要卷上</cb:jhead></cb:juan> </cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0367a1601" to="#end0367a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0368b0701" to="#end0368b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0368c0401" to="#end0368c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0368c0601" to="#end0368c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0369a0901" to="#end0369a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0369a1601" to="#end0369a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0370a0301" to="#end0370a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0370b1201" to="#end0370b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0370b1401" to="#end0370b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0371a1101" to="#end0371a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0371a1301" to="#end0371a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0371a1801" to="#end0371a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0371c0401" to="#end0371c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0372b0501" to="#end0372b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0372b1401" to="#end0372b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0372c0101" to="#end0372c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0372c0901" to="#end0372c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0372c1501" to="#end0372c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0373a0201" to="#end0373a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0373a0601" to="#end0373a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0373a1101" to="#end0373a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0373b0201" to="#end0373b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0374b1201" to="#end0374b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0374b1801" to="#end0374b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0374b2001" to="#end0374b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0374c1201" to="#end0374c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0375b0201" to="#end0375b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0375c2301" to="#end0375c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0376b0901" to="#end0376b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0376b2001" to="#end0376b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0376c0601" to="#end0376c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0377c2301" to="#end0377c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0378c1601" to="#end0378c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0378c1701" to="#end0378c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0378c2401" to="#end0378c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0379b0401" to="#end0379b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0379b1801" to="#end0379b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0379b2101" to="#end0379b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0380a2401" to="#end0380a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0380b1201" to="#end0380b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0380b1601" to="#end0380b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0380c1301" to="#end0380c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0380c2201" to="#end0380c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0380c2301" to="#end0380c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0381b1401" to="#end0381b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0381b1601" to="#end0381b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0382a0601" to="#end0382a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0382a2301" to="#end0382a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0371001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0371001">实与实同下准之</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0367a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0367a1601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0368b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0368b0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0368c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0368c0401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0368c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0368c0601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0369a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0369a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0369a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0369a1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0370a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0370a0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0370b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0370b1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0370b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0370b1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0371a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0371a1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0371a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0371a1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0371a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0371a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0371c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0371c0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0372b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0372b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0372b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0372b1401">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0372c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0372c0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0372c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0372c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0372c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0372c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0373a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0373a0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0373a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0373a0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0373a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0373a1101">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0373b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0373b0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0374b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0374b1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0374b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0374b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0374b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0374b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0374c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0374c1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0375b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0375b0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0375c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0375c2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0376b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0376b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0376b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0376b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0376c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0376c0601">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0377c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0377c2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0378c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0378c1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0378c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0378c1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0378c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0378c2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0379b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0379b0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0379b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0379b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0379b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0379b2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0380a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0380a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0380b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0380b1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0380b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0380b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0380c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0380c1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0380c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0380c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0380c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0380c2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0381b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0381b1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0381b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0381b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0382a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0382a0601">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0382a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0382a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>